برآورد شاخص‌های انرژی و بهینه‌سازی مصرف آن در تولید توت‌فرنگی گلخانه‌ای: مطالعه‌ی موردی شهرستان ساوجبلاغ در استان البرز

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، دانشکده مهندسی و فناوری ، دانشگاه تهران

2 استاد، دانشکده مهندسی و فناوری پردیس کشاورزی و منابع طبیعی کرج

3 دانشیار، دانشکده مهندسی و فناوری، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی کرج

doi
چکیده

شهرستان ساوجبلاغ مهم‌ترین منطقه‌ی تولید محصولات گلخانه‌ای هیدروپونیک در ایران است و بالاترین سطح زیر کشت توت‌فرنگی گلخانه‌ای را دارا می‌باشد. هدف این مطالعه بررسی الگوی مصرف انرژی و تعیین ارتباط بین انرژی ورودی در کشت توت‌فرنگی گلخانه‌ای و عملکرد با استقرار مدل برنامه‌ریزی خطی بر اساس تحلیل پوششی داده‌ها است. در ادامه کارایی فنی گلخانه‌ها تعیین و انرژی معادل نهاده‌های انرژی در تولید بهینه سازی شد. پس از تجزیه و تحلیل داده‌ها میزان انرژی کل برای محصول توت‌فرنگی 800 گیگاژول بر هکتار و مقدار انرژی مصرفی برای تولید یک کیلوگرم توت‌فرنگی (انرژی ویژه) 5/12 مگاژول محاسبه گردید. با انجام تحلیل رگرسیون خطی، اثر انرژی نهاده‌های سوخت، کودشیمیایی، الکتریسیته و نیروی کارگری بر روی عملکرد محصول معنی‌دار بود، در حالی که سایر نهاده‌ها اثر معنی‌داری بر روی عملکرد توت‌فرنگی نشان ندادند. این چهار نهاده‌ی اثرگذار به عنوان ورودی و عملکرد محصول به عنوان خروجی مدل در نظر گرفته شد، و کارایی گلخانه‌ها با فرض بازدهی به مقیاس متغیر ورودی محور محاسبه گردید. کارایی فنی انرژی برای گلخانه‌های توت‌فرنگی 93/0 محاسبه شد که بیشترین میزان ناکارایی (61% از کل انرژی) مربوط به انرژی سوخت می‌باشد. بعد از محاسبه تفاوت مقدار واقعی و بهینه در مصرف نهاده‌های گلخانه‌های ناکارا مشخص شد، به طور متوسط می‌توان به میزان 16% در مصرف انرژی صرفه‌جویی کرد.