جدول زندگی دوجنسی سن-مرحله رشدی شب‌پره پشت‌الماسی Plutella xylostella روی چهار هیبرید کلم بروکلی

نویسندگان

1 گروه گیاه‌‌‌پزشکی، دانشکده علوم کشاورزی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران

2 گروه گیاه‌‌‌پزشکی، دانشکده علوم کشاورزی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران

3 گروه علوم باغبانی، دانشکده علوم کشاورزی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران

doi
10.22124/iprj.2025.30982.1643
چکیده

شب‌پره پشت‌الماسی یا بید کلم، Plutella xylostella (L.)، به عنوان جدی‌ترین آفت گیاهان تیره چلیپاییان در سرتاسر جهان شناخته شده است. در پژوهش حاضر، پارامترهای جدول زندگی P. xylostella در شرایط آزمایشگاهی روی چهار هیبرید کلم بروکلی شامل سنتائورو (Centauro)، سامرکینگ (Summer king)، ساکورا (Sakura) و BR3 بررسی شد. داده‌های جمعیت‌نگاری بر ‌اساس نظریه جدول زندگی سن-مرحله رشدی دوجنسی تجزیه و تحلیل شدند. برای انجام آزمایش، از 60-80 تخم هم‌سن (کمتر از 24 ساعت) روی هیبریدهای مختلف استفاده شد. بر اساس نتایج حاضر، کل دوره لاروی تفاوت معنی‌داری روی هیبریدهای مختلف داشت. همچنین، کل دوره پیش از بلوغ (تخم تا ظهور حشرات بالغ) اختلاف معنی‌داری نشان داد و از 15/120روز روی BR3 تا 16/086روز روی سامرکینگ نوسان داشت. اگرچه طول دوره پیش از تخم‌گذاری (APOP) تحت ‌تاثیر گیاه میزبان قرار نگرفت، اما در طول کل دوره پیش از تخم‌گذاری (TPOP) اختلاف معنی‌دار مشاهده شد. کمترین و بیشترین میزان باروری روی سنتائورو و BR3 به‌ترتیب با 63/33 و 257/61تخم به‌دست آمد. نرخ خالص تولیدمثل (R0) به صورت معنی‌داری از 26/125 تا 99/825 نتاج روی هیبریدهای مختلف نوسان داشت. کمترین و بیشترین مقدار نرخ ذاتی افزایش جمعیت (r) به میزان 0/182 و 0/249 بر روز به‌ترتیب روی هیبرید سنتائورو و BR3 به‌دست آمد. بر اساس نتایج، شب‌پره پشت‌الماسی روی هیبرید سنتائورو پتانسیل افزایش جمعیت پایین‌تری در مقایسه با سایر هیبریدهای کلم بروکلی داشت. یافته‌های حاضر می‌تواند در ارزیابی پتانسیل تولیدمثلی و افزایش جمعیت آفت روی هیبریدهای مختلف کلم بروکلی به منظور ایجاد برنامه مدیریتی پایدار سودمند باشد.