دیپلماسی اقتصادی و هدف‌گذاری هوشمند در جذب گردشگر خارجی: تحلیل مزیت نسبی مبادی اولویت‌دار

نویسندگان

1 دانشیار دانشکدۀ اقتصاد، مدیریت و علوم اداری، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران

doi
10.22034/jtd.2025.521354.3063
چکیده

یکی از مهم‌ترین کارکردهای دیپلماسی اقتصادی اولویت‌سنجی میان کشورهای دنیا به‌منظور هدف‌گذاری در بازاریابی و جذب مشتریان خارجی است. این موضوع در صنعت گردشگری، از طریق بهره‌گیری از دیپلماسی اقتصادی و فراهم‌سازی بسترهای دیپلماتیک، می‌تواند زمینۀ جذب بهینۀ گردشگران خارجی را مهیا ‌سازد. این پژوهش به این پرسش پاسخ می‌دهد که با توجه به رویکرد ترجیحات آشکارشده، کدام‌ کشورها از مزیت نسبی بیشتری برای هدف‌گذاری در دیپلماسی اقتصادی و بازاریابی گردشگری برخوردارند. این پژوهش از شاخص‌های نسبت تمرکز (CR) و مزیت نسبی آشکارشدۀ تعدیل‌یافته (KARCA) استفاده کرده است و با تکیه بر داده‌های معتبر بین‌المللی برای بیست کشور که بیش از پانزده هزار گردشگر به ایران داشته‌اند، اولویت‌های دستگاه دیپلماسی را برای هدف‌گذاری در مبادی اولویت‌دار مشخص نموده است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که نُه کشور عراق، آذربایجان، ترکیه، ارمنستان، بحرین، لبنان، عمان، گرجستان و کویت به ترتیب بیشترین مزیت را برای جذب گردشگر خارجی به ایران داشته‌اند و هدف‌گذاری در این کشورها در توسعۀ گردشگری خارجی تأثیر بسزایی دارد. تحلیلی بر وجوه مشترک این کشورها پنج مؤلفۀ نزدیکی جغرافیایی، روابط فرهنگی و تاریخی مشترک، ارتباطات اقتصادی و سیاسی، ظرفیت بازار و تمکن مالی گردشگران و سابقۀ گردشگری در ایران را نشان می‌دهد. همچنین، نتایج پژوهش نشان می‌دهد که شاخص نسبت تمرکز برای سه کشوری که بیشترین گردشگر را به ایران داشته‌اند (CR3) 70 درصد است، که عدد نسبتاً بزرگی است و درعین‌حال که می‌تواند به دستگاه دیپلماسی اقتصادی کشور قدرت تمرکز بیشتری بدهد، آسیب‌پذیری نسبتاً زیادی در رویارویی با شوک‌های خارجی ایجاد می‌کند.