مدل اکتشافی همآفرینی ارزش در تورهای گردشگری مبتنی بر طبیعت (شواهدی از خراسان شمالی)
نویسندگان
1 استادیار گروه گردشگری، دانشکدۀ علوم جغرافیایی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران
2 دانشآموختۀ مقطع کارشناسی ارشد رشتۀ جغرافیا و برنامهریزی گردشگری، گروه گردشگری، دانشکدۀ علوم جغرافیایی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران.
3 استادیار گروه گردشگری، دانشکدۀ علوم جغرافیایی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران
doi
10.22034/jtd.2025.531279.3093چکیده
پژوهش پیشرو، با هدف طراحی مدل اکتشافی همآفرینی ارزش در تورهای گردشگری مبتنی بر طبیعت در گسترۀ استان خراسان شمالی، به بررسی شکاف مفهومی و تجربی در این حوزه پرداخته است. بر پایۀ پارادایم تفسیری و طرح پژوهش اکتشافی، دادهها به روش اسنادی، میدانی و به شیوۀ مقطعی در پاییز 1403 گردآوری شده است. جامعۀ آماری دربردارندۀ مجریان تور، بازدیدکنندگان و جوامع محلی در خراسان شمالی بوده است. نمونهگیری بهصورت هدفمند صورت گرفته و اشباع نظری در مصاحبۀ نیمهساختاریافتۀ نوزدهم به دست آمده است. تحلیل دادهها بر مبنای رویکرد استقرا و از طریق روش تحلیل مضمون در محیط نرمافزاری مکس کیودیای (24.6) انجام شده است. یافتهها نشان میدهد که همآفرینی ارزش در تورهای گردشگریِ مبتنی بر طبیعت در سه سطح شامل 92 کد باز، 12 مضمون فرعی و 3 مضمون اصلیِ پیشایندها، فرایندها و نتایج قابلیت آشکارسازی دارد. مضامین فرعی شامل پیشرانهای فردی ـ اجتماعی، محرکهای کششی از جانب مجری تور و مقصد، ارزشهای مشترک، مشارکت تعاملی، یکپارچهسازی منابع، نوآوری و انعطافپذیری، شخصیسازی تجربه، مسئولیتپذیری، تجارب فردی، نیات رفتاری، کیفیت عملکرد و وفاداری به برند است. ارزش نظری ـ عملی پژوهش آن است که مدل اکتشافی بهدستآمده با ساختاری نظاممند از پیشایندها و فرایند و نتایج، ضمن تقویت ادبیات نظری همآفرینی ارزش، ابزاری کاربردی برای بهبود عملکرد و پایداری تورهای گردشگری مبتنی بر طبیعت را در اختیار جوامع هدف (مجریان تور، بازدیدکنندگان و اجتماع محلی) در گسترۀ استان قرار داده است. برای استمرار و تکمیل زنجیرۀ دانش، پیشنهادهایی نیز برای پژوهشهای آینده ارائه شده است.