فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مگس میوه مدیترانه‌ای، Ceratitis capitata (Wiedemann)، آفت کلیدی درختان مرکبات در شمال ایران است. در این تحقیق، در باغ آزمایشی تاثیر سه رقم مرکبات (سیاورز، تامسون ناول و خونی) بر فراوانی جمعیت و خسارت مگس میوه مدیترانه‌ای در دو سال 1400 و 1401 بررسی شد. همچنین، در آزمایشگاه ترجیح میزبانی حشرات کامل مگس نسبت به میوه‌های سه رقم پرتقال بررسی شد. در ادامه، مقادیر ترکیبات فرار در میوه‌های سه رقم مورد نظر اندازه‌گیری شد. نتایج آزمایش‌های صحرایی نشان داد که تعداد حشرات کامل مگس میوه به ازای تله، تعداد لارو به ازای میوه، و درصد میوه‌های آلوده در رقم خونی در مقایسه با سیاورز کمتر بود. نتایج آزمایش‌های ترجیح میزبانی نشان داد که کمترین و بیشترین تعداد سوراخ تخم‌گذاری و نیز تعداد لارو به ازای میوه به‌ترتیب روی ارقام خونی و سیاورز مشاهده شد. میوه‌های رقم پرتقال خونی با داشتن مقادیر بالاتر آلفا و بتا پینن‌ (0/5 درصد) و لینالول (0/4 درصد) در مقایسه با دو رقم دیگر، به احتمال دورکنندگی بیشتری برای تخم‌گذاری مگس‌های ماده داشت. میوه‌های رقم سیاورز با مقادیر کمتر آلفا و بتا پینن (0/2 درصد) و لینالول (0/1 درصد) به احتمال جلب‌کنندگی بیشتری برای تخم‌گذاری حشرات کامل مگس داشت. این یافته‌ها نشان می‌دهد غلظت ترکیبات فرار میوه‌های سه رقم مورد مطالعه در ترجیح میزبانی C. capitata تاثیر دارد. بنابراین، شناسایی رقم‌های حاوی ترکیبات آلی فرار دورکننده برای مگس میوه مدیترانه‌ای می‌تواند در برنامه‌های اصلاح ارقام مرکبات و مدیریت آفت موثر باشد.