شناسایی عوامل و پیشران های مؤثر بر توسعۀ گردشگری در مقالات منتشرشده با رویکرد آینده نگاری در ایران با روش فراترکیب
نویسندگان
1 کارشناسی ارشد برنامه ریزی منطقه ای، بخش شهرسازی، دانشکدۀ هنر و معماری، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران
2 دانشیار بخش شهرسازی، دانشکدۀ هنر و معماری، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران
doi
10.22034/jtd.2024.393275.2851چکیده
رشد و توسعۀ گردشگری به عوامل و متغیرهای مختلفی وابسته است که از یکدیگر متأثر میشوند. گام نخست برای برنامهریزی توسعۀ گردشگری شناخت عوامل و نیروهای تأثیرگذار در آن و تحولات آیندۀ این صنعت است. بدین منظور، پژوهشهای داخلی متعددی با هدف شناسایی عوامل و پیشرانهای مؤثر بر توسعۀ گردشگری با روشهای آیندهنگاری انجام شده است. هدف از این پژوهش شناسایی و طبقهبندی عوامل و پیشرانهای مؤثر بر توسعۀ گردشگری در ایران با استفاده از روش فراترکیب در ابعاد شهری و منطقهای است. واحد تحلیل در این پژوهش مقالههای علمی فارسیزبان با نمونۀ مطالعاتی داخلی است که در پایگاههای اطلاعاتی نورمگز، مگیران، اسآیدی و آیاسسی، پرتال جامع علوم انسانی و سیویلیکا در دورۀ زمانی 1395 تا 1402 منتشر شدهاند. با جستوجو در پایگاههای علمی گوناگون، ابتدا 79 مقاله به دست آمد که با استفاده از برنامۀ مهارتهای ارزیابی حیاتی (CASP) میزان روایی این مقالات بررسی شد و درنهایت به 60 مقاله کاهش یافت. برای تجزیه و تحلیل مقالات منتخب از الگوی هفتمرحلهای سندلوسکی و باروسو استفاده شده است. عوامل و پیشرانهای استخراجشده شامل 46 مفهوم است که در پنج مؤلفۀ مدیریتی، اجتماعی ـ فرهنگی، اقتصادی، خدماتی و کالبدی ـ زیستمحیطی دستهبندی شدهاند. در بین عوامل، عامل امنیت گردشگران در منطقه، و افزایش سرمایهگذاری در این بخش دارای بیشترین فراوانی است. پژوهشگران، مدیران و تصمیمگیرندگان حوزۀ گردشگری کشور مینوانند عوامل و پیشرانهای شناساییشده در این پژوهش را برای برنامهریزی و توسعۀ این صنعت مدنظر قرار دهند.