بررسی سمیت و ماندگاری دو حشره‏ کش تیودیکارب و ایندوکساکارب روی زنبور پارازیتوئید Habrobracon hebetor درگیاه پنبه

نویسندگان

1 گروه گیاه‏ پزشکی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، ایران

2 گروه گیاه‌پزشکی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه فاریاب، میمنه، افغانستان

3 گروه گیاه‏ پزشکی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، ایران

doi
10.22124/iprj.2025.30379.1633
چکیده

در این پژوهش، اثرات کشنده و زیرکشنده غلظت‌ توصیه‌شده‌ دو حشره ­کش تیودیکارب و ایندوکساکارب بر زنبور پارازیتوئید Habrobracon hebetor و نیز طول دوره‌ی ماندگاری آن ها‏ روی بوته ­های پنبه بررسی و بر اساس دستورالعمل IOBC طبقه‌بندی شد. نتایج نشان داد که تیودیکارب نسبت به ایندوکساکارب، قدرت کشندگی بیش­تری علیه حشرات کامل پارازیتوئید داشت (تا 77/9درصد تلفات) و بر اساس شاخص "اثر کل" (کشندگی+ کاهش زادآوری)، به عنوان یک حشره ­کش مضر (گروه 4) طبقه­ بندی شد. تیودیکارب همچنین از سمیت شدیدی روی مراحل نابالغ زنبور برخوردار بود و تفریخ تخم ­ها و زنده ­مانی لاروها را نسبت به شاهد به‌ترتیب 95/9 و 82/8 درصد کاهش داد. اثرات کشنده و زیرکشنده ایندوکساکارب در مقایسه با تیودیکارب کم­تر بود، به‌طوری‌که بیشترین تلفات و کاهش زادآوری ناشی از آن به‌ترتیب 27/34 و 48/7 درصد اندازه ­گیری شد و در گروه حشره ­کش­ های "نسبتاً مضر" تا "کم­ ضرر" (گروه‌های 2 تا 3) قرار گرفت. تیودیکارب همچنین نسبت به ایندوکساکارب از ماندگاری بیش­تری روی بوته­ های پنبه برخوردار بود، به‌طوری‌که "اثر کل" آن تا 22 روز پس از سم­پاشی، از 25 درصد بیش­تر بود و بنابراین، در گروه حشره ­کش­ های "نیمه ­پایدار" (گروه 3) طبقه ­بندی شد. در مقابل، اثر باقی مانده‌های ایندوکساکارب ده روز پس از سمپاشی به سطح بی­ ضرر رسید و به عنوان یک حشره‌کش "کم­ دوام" طبقه ­بندی شد. به منظور حفاظت بهتر از جمعیت زنبور H. hebetor در مزارع پنبه، توصیه می ­­شود که حشره­ کش­ تیودیکارب با یک حشره‌کش‌ کم‌خطرتر جایگزین و بین سمپاشی با ایندوکساکارب و رهاسازی زنبور پارازیتوئید، حداقل یک فاصله­ زمانی 10 روزه به عنوان "دوره­ انتظار" رعایت شود.