تأثیر زیرکشندگی قارچ‌های بیمارگر Beauveria bassiana وB. pseudobassiana روی شته جالیزAphis gossypii

نویسندگان

1 گروه گیاه پزشکی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران

2 گروه گیاه پزشکی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران

3 گروه گیاه پزشکی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران

doi
10.22124/iprj.2025.30580.1637
چکیده

در مطالعه حاضر، اثرات زیرکشنده‌ (LC25) سویه‌های بومی از دو گونه‌ مهم قارچ‌ بیمارگر (Beauveria bassiana OQ421528 و B. pseudobassiana OQ421529) بر ویژگی‌های زیستی شته جالیز، Aphis gossypii Glover، در شرایط آزمایشگاهی (دمای 1±25 درجه سلسیوس، رطوبت نسبی 10±65 درصد و دوره نوری 16:8 ساعت روشنایی: تاریکی) ارزیابی شد. مقادیر LC25 برای B. bassiana و B. pseudobassiana به‌ترتیب 103×9/35 و 104×4/54 کنیدی در میلی‌لیتر بود. تیمارهای قارچی در مقایسه با شاهد موجب افزایش طول دوره رشد و کاهش میزان زنده‌مانی، طول عمر حشرات بالغ و باروری شدند. نتایج نشان داد که طولانی‌ترین دوره رشد مراحل نابالغ در تیمار با B. bassiana، 5/62روز و در تیمار شاهد، 4/48روز بود. طول عمر افراد بالغ شته جالیز زمانی که در معرض غلظت زیرکشنده LC25 قارچ بیمارگر B. bassiana قرار گرفتند، در مقایسه با B. pseudobassiana و شاهد به‌طور معنی‌داری کاهش یافت. نرخ ذاتی افزایش جمعیت (r) و نرخ متناهی افزایش جمعیت (λ) در گروه شاهد بیشترین و در تیمار B. bassiana کمترین بود. آلودگی قارچی موجب کاهش نرخ خالص تولیدمثل (R0) در افراد تیمار شده با B. bassiana (18/67نتاج/فرد) و B. pseudobassiana (53/12نتاج/فرد) در مقایسه با شاهد (77/63نتاج/فرد) شد. نتایج این مطالعه نشان داد که قارچ‌های بیمارگر آزمایش‌شده می‌توانند به عنوان یک جایگزین مناسب در برنامه‌های مدیریت تلفیقی آفات علیه شته جالیز عمل کنند و B. bassiana OQ421528 امیدوارکننده‌ترین قارچ‌ بیمارگر برای بررسی بیشتر است.