فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

با توجه به اثرات جانبی متعدد کاربرد آفت­ کش­های شیمیایی در کنترل آفات و لزوم معرفی عوامل جایگزین کارآمد و سازگار با محیط زیست، اثرات حشره­ک شی اسانس ­های رازیانه، زنیان و زیره سیاه به­ صورت جداگانه و توام روی شپشه دندانه­ دار برنج در پژوهش حاضر مورد بررسی قرار گرفت. بررسی اجزای شیمیایی اسانس ­ها نشان داد که تیمول (07/43 درصد) و سیمول (16/26 درصد) در اسانس زنیان، گاما-ترپینن (89/39 درصد) و سیمول (96/31 درصد) در اسانس زیره سیاه و آنتول (98/70 درصد) و لیمونن (95/18 درصد) در اسانس رازیانه ترکیبات غالب می ­باشند. مقادیر غلظت کشنده 50 درصد (LC50) اسانس ­های زیره سیاه، زنیان و رازیانه به­ ترتیب از 701/0، 492/1 و 805/1 میکرولیتر بر گرم در زمان 24 ساعت به 394/0، 603/0 و 613/0 میکرولیتر بر گرم بعد از 72 ساعت کاهش پیدا کرد. استفاده توام از اسانس­ های مورد بررسی موجب افزایش سمیت آن­ها و بیشتر شدن درصد تلفات آفت شد؛ به­ طوری­که کاربرد هم­زمان غلظت­ های کشنده 30 درصد (LC30) اسانس­ های زیره سیاه و زنیان اثر هم ­افزایی در مرگ و میر حشره آفت داشت. در سایر اختلاط ­ها، اثر تجمعی در سمیت اسانس­ ها مشاهده شد. شاخص­ های تغذیه ­ای آفت شامل شاخص مصرف، نرخ مصرف نسبی و نرخ رشد نسبی تحت تاثیر مقادیر جداگانه و توام LC30 اسانس­ ها نسبت به گروه شاهد به ­صورت معنی ­داری کاهش یافت. نرخ رشد نسبی آفت بیشترین کاهش را در تیمار رازیانه+زنیان+زیره سیاه نسبت به سایر تیمارها نشان داد. نتایج پژوهش حاضر نشان داد که استفاده جداگانه و توام از اسانس­های زیره سیاه، زنیان و رازیانه در مدیریت شپشه دندانه ­دار برنج امکان ­پذیر می ­باشد.