فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

سوسک کشیش، Rhyzopertha dominica (F.)، از آفات مهم محصولات انباری با گسترش جهانی است که به دانه­ های غلاتی مانند گندم و برنج خسارت اقتصادی قابل توجهی وارد می ­کند. در پژوهش حاضر، اثرات کشندگی و زیرکشندگی اسانس ­های استخراج‌شده از دو گونه از گیاهان جنس Mentha شامل .Mentha piperita L. و Mentha spicata L روی فراسنجه ­های زیستی و جدول زندگی و شاخص ­های تغذیه ­ای سوسک کشیش در دمای 1±28 درجه سلسیوس، رطوبت نسبی 5± 60 درصد و دوره­ نوری 14 ساعت روشنایی و 10 ساعت تاریکی بررسی شد. نتایج نشان داد که هر دو اسانس روی حشرات کامل سوسک کشیش سمی بودند که در آن، اسانس M. piperita  با LC50 پایین­تر (به ­ترتیب 72/16 و 55/12 میکرولیتر بر لیتر) سمیت تدخینی بیشتری نسبت به اسانس M. spicata (به ­ترتیب 11/41 و 73/35 میکرولیتر بر لیتر) بعد از 24 و 48 ساعت داشت. دوره تفریخ تخم و مدت زمان نشوونمای مراحل نابالغ آفت در تیمار با اسانس ­ها افزایش یافت. زادآوری ماده­ ها و طول عمر افراد بالغ همراه با فراسنجه ­های جمعیتی آفت شامل r (نرخ ذاتی افزایش جمعیت)، R0 (نرخ خالص تولید مثل)، GRR (نرخ ناخالص تولید مثل) و λ (نرخ متناهی افزایش جمعیت) تحت تاثیر اسانس ­ها کاهش یافت. شاخص ­های تغذیه ­ای آفت تیمار شده با اسانس‌ها شامل شاخص مصرف، نرخ مصرف نسبی و نرخ رشد نسبی، در مقایسه با گروه شاهد به صورت معنی ­داری کاهش یافت. نتایج نشان داد که اسانس ­های M. piperita و M. spicata به­ عنوان عوامل گیاهی در دسترس و دوست­دار محیط زیست، توانایی بالایی در مدیریت سوسک کشیش دارند.