تبیین پیامدهای بحران کرونا (کوید 19) در عناصر گردشگری شهری موردمطالعه: شهر اردبیل

نویسندگان

1 دانشیار گروه جغرافیای انسانی، دانشکدۀ علوم جغرافیایی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران

2 دانشیار گروه جغرافیای انسانی، دانشکدۀ علوم جغرافیایی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران

3 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشکدۀ علوم جغرافیایی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران

4 دانشیار گروه جغرافیای انسانی، دانشکدۀ علوم جغرافیایی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران

doi
10.22034/jtd.2024.440477.2889
چکیده

شهر سیستمی پویا و پیچیده است که عوامل متعددی در آن تأثیرگذارند. در این میان، گردشگری شهری اردبیل خرده‌سیستمی از این سیستم پیچیده است که ورود بحران آنی و فراگیر کرونا (بیماری کوید 19) نظم و پیوستگی آن را بر هم ریخته و کلیت آن را دچار چالش کرده است. هدف از این پژوهش شناخت و ارزیابی اثرپذیری عناصر و ساختارهای گردشگری شهری اردبیل از بحران کرونا به‌منظور تعیین سازوکار تأثیرگذاری این بحران به لحاظ زمانی (پیش و پس از آن) در شهر اردبیل است. رویکرد منطقی حاکم بر پژوهش استقرایی ـ قیاسی است. این پژوهش از نظر هدف شناختی ـ کاربردی و از نظر ماهیت و روش از نوع تحلیل پس‌رویدادی است. جامعۀ آماری پژوهش دربردارندۀ متخصصان و کارشناسان حوزۀ شهری، مسئولان و استادان دانشگاهی حوزه‌های مرتبط با پژوهش است. شیوۀ گردآوری داده‌ها از نوع میدانی ـ پرسش‌نامه‌ای است که براساس نمونه‌گیری هدفمند 56 نفر انتخاب شده‌اند. برای تحلیل داده‌ها از آزمون تی و فریدمن و شبیه‌سازی روابط علّی معلولی در محیط ونسیم (Vensim) استفاده شده است. یافته‌ها و نتایج نشان می‌دهد که عناصر (اولیه و ثانویه) گردشگری شهری اردبیل، پیش و پس از دورۀ کرونا، دچار تغییرات ناشی از ورود بحران شده و اختلاف و تفاوت معناداری میان عناصر اولیه در دو دوره وجود دارد، که این مهم از طریق کاهش رتبۀ اهمیت در دورۀ حین و پس از کرونا نمایان شده است. تحلیل عناصر ثانویه نشان می‌دهد که بالاترین اهمیت و رتبه برای دورۀ حین و پس از کرونا به ترتیب مربوط به وضعیت دسترسی به مهمان‌سراها و هتل‌ها، ویژگی‌های ظاهری و چشم‌اندازهای محیط گردشگری، وضعیت حمل‌ونقل حوزۀ گردشگری شهر اردبیل و اطلاع‌رسانی دقیق بوده که متفاوت با دورۀ پیش از کرونا است. شبیه‌سازی روابط علّی معلولی نشان می‌دهد که دو حلقۀ R1 و R2 در مدل گردشگری شهری اردبیل وجود دارد که تأثیرات کاهشی و افزایشی در هم دارند و روندی میانجی و واسطه‌ای بر روی عناصر اولیه و ثانویه (در دو دورۀ بررسی‌شده) را نیز نمایان کرده است