فراتحلیل موانع توسعۀ گردشگری پزشکی در ایران

نویسندگان

1 دانشیار جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

doi
10.22034/jtd.2024.474178.2955
چکیده

این پژوهش با هدف فراتحلیل موانع توسعۀ گردشگری پزشکی در ایران انجام شده است. پژوهش به لحاظ هدف کاربردی و از نظر نوع توصیفی تحلیلی است. با توجه به هدف پژوهش، از روش فراتحلیل استفاده شده است. بدین منظور، 21 مقاله از پایگاه‌های آی‌اس‌سی، اسکوپوس، وب آو ساینس و گوگل اسکالر استخراج و درنهایت 17 مقالۀ منتخب برای تحلیل وارد نرم‌افزار CMA شد. در این میان، 12 عامل در مطالعات متعدد شناسایی شد و اندازۀ اثر هریک در ارتباط با توسعه‌نیافتگی گردشگری پزشکی در ایران به دست آمد. این عوامل عبارت‌اند اند از ضعف‌های نظام اداری، تحریم‌ها و چالش‌های بین‌المللی، تعدد مراکز تصمیم‌گیر، ضعف همکاری بخش خصوصی و دولتی، ضعف نظام آماری و اطلاعات، ضعف قوانین و نظارت و پایش، ضعف فرایند ارائه خدمت در زنجیرۀ خدمات گردشگری پزشکی، فعالیت غیررسمی و زیرزمینی در زنجیرۀ ارائۀ خدمات گردشگری پزشکی، ضعف رقابت‌پذیری خدمات گردشگری پزشکی ایران در بازارهای بین‌المللی، موانع سرمایه‌گذاری، موانع بازاریابی و تبلیغات، و موانع فرهنگی. مطالعات منتخب به روش پیمایشی و با ابزار پرسش‌نامه در جوامع آماری متفاوت انجام گرفت. در گام نخست ارزیابی، همگنی و ناهمگنی و سوگیری انتشار بررسی شد، که یافته‌ها نشان از عدم سوگیری انتشار و ناهمگنی مطالعات داشت. در مرحلۀ بعد، ضریب اندازۀ اثر مستقل و ترکیبی متغیرهای هدف در نرم‌افزار CMA نشان داد که سطح معناداری برای سه متغیر «ضعف نظام آماری و اطلاعات» (654/0)، «فعالیت غیررسمی و زیرزمینی در زنجیرۀ ارائۀ خدمات گردشگری پزشکی» (478/0) و «ضعف رقابت‌پذیری خدمات گردشگری پزشکی ایران در بازارهای بین‌المللی» (103/0) بیشتر از سطح معناداری استاندارد (05/0) است، که به معنای غیرقابل ‌قبول بودن اندازۀ اثر این متغیرها است. به ‌بیان ‌دیگر، سه متغیر یادشده تأثیر معناداری در توسعه‌نیافتگی گردشگری پزشکی در ایران ندارند. از سوی دیگر، سطح معناداری سایر متغیرها از سطح معنادار استاندارد کمتر است؛ بنابراین، اندازۀ اثر آن‌ها معنادار است و تأثیر آن‌ها در توسعه‌نیافتگی گردشگری پزشکی در ایران تأیید می‌شود. شدت تأثیر سه متغیر «ضعف فرایند ارائۀ خدمت در زنجیرۀ خدمات گردشگری پزشکی»، «موانع سرمایه‌گذاری» و «موانع بازاریابی و تبلیغات» زیاد و بیش از بقیۀ متغیرها است. در جهت نیل به توسعۀ گردشگری پزشکی در ایران،