فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

وجود حفره‌های زیرزمینی نظیر قنات‌‌ها و لوله‌های خطوط انتقال آب باعث تغییراتی در پاسخ لرزه‌ای در سطح زمین می‌شود، از آن جا که خصوصیات زلزله برای ساختگاه‌ها در فواصل نزدیک و دور از چشمه لرزه‌زا متفاوت است و در آیین‌نامه‌های مختلف اثرات حوزه نزدیک و دور از گسل در بارگذاری به طور دقیق لحاظ نشده‌، لذا مطالعه چنین اثراتی ضروری است. در این مطالعه پاسخ لرزه‌ای سطح زمین با استفاده از نرم‌افزار پلکسیس دو بعدی در اثر وجود حفره‌ی زیرزمینی مدور بررسی شد. بدین منظور، مجموعه‌ای از شتاب‌نگاشت‌های حوزه دور و نزدیک شامل سه زلزله‌ی بم، لندرس و لوما‌پریتا که از لحاظ محتوای فرکانسی متفاوت می‌باشند، انتخاب و پاسخ لرزه‌ای سطح زمین در حضور حفره بررسی شد. به منظور ارزیابی تاثیر نوع خاک، چهار نوع خاک با مشخصات مکانیکی متفاوت در نظر گرفته ‌شده و پاسخ لرزه‌ای سطح زمین در حالت حضور و عدم حضور حفره‌ی زیرزمینی تحت این چهار نوع خاک بررسی گردید. تاثیر عمق مدفون حفره با در نظر گرفتن دو نسبت عمق متفاوت (1،3=    H/R) مورد ارزیابی قرار می‌گیرد. نتایج به ‌دست آمده بیانگر آن است که وجود حفره‌ی زیرزمینی باعث ایجاد بزرگنمایی در پاسخ زمین خواهد ‌شد به عنوان نمونه ضریب بزرگنمایی جابه‌جایی سطح زمین در حالت حضور به عدم حضور حفره در بحرانی‌ترین حالت (زلزله لندرس) به 4/8 در حوزه نزدیک و 6 درحوزه دور گسل می‌رسد. همچنین با فاصله گرفتن از مرکز حفره (X/R>4 ) کاهش بزرگنمایی در سطح زمین تحت انواع بارگذاری کاملا مشخص است. مطابق با نتایج تحقیق مشاهده می‌شود که پارامترهای مورد بررسی تاثیر قابل توجهی در شتاب و جابه‌جایی در سطح زمین داشته و بنابراین ارزیابی دقیق‌تر آن‌ها ضروری می‌باشد.