بررسی تاثیر حالت‌های مختلف کنترل رسوب بر سواحل اطراف دهانه آبگیر جانبی

نویسندگان

1 دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه صنعتی قم، قم، ایران

2 دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران

doi
10.22060/ceej.2022.19130.7080
چکیده

تامین آب مورد نیاز با حداقل رسوبات از اهداف مهم در انحراف آب از رودخانه‌ها می‌باشد که بعضاً از سازه‌هایی با آرایش مختلف ‏جهت کنترل رسوبات به ‏آبگیرها ‏استفاده می‌شود. موضوع مهمی که علاوه بر کنترل رسوب باید مورد توجه جدّی قرار گیرد، تاثیر ‏این سازه‌ها و سناریوهای کنترل رسوب بر محیط اطراف ‏آبگیرها در ‏رودخانه‌ها شامل سواحل و محل تاسیسات جانبی در اطراف ‏دهانه آبگیر می‌باشد. در این تحقیق به ‌طور آزمایشگاهی در یک کانال مجهز به سیستم چرخشی ‏رسوب و ‏دارای بستر متحرک ‏ناشی از حرکت دیون‌ها، تاثیر این سازه‌ها شامل آستانه، آب‌شکن و صفحات مستغرق بر سواحل اطراف دهانه آبگیر 90 درجه در ‏قالب چهار ‏سناریوی ‏کنترل رسوب تحت شرایط آبگیری مختلف مورد ارزیابی قرار گرفت. نظر به تغییرات بی‌وقفه رقوم بستر در این شرایط، جهت ارزیابی دقیق آب‌شستگی در مجاورت سواحل، بعد از رسیدن بستر به تعادل دینامیکی، سری زمانی آب‌شستگی برای نقاط بالا دست تا پایین دست اطراف دهانه آبگیر در سواحل طرفین کانال اصلی استخراج شد و مورد پردازش قرار گرفت. نتایج نشان می‌دهد که در اطراف دهانه آبگیر، به دلیل تاثیر عوامل مختلف بر جریان، رفتارهای متفاوتی مشاهده می‌شود. در حالی که وجود آب‌شکن، در نسبت‌های آبگیری مورد تحقیق، به ‌طور متوسط باعث افزایش حدود 72 و 34 درصد به ترتیب در عمق و طول ناحیه آب‌شستگی در پایین دست دهانه آبگیر می‌شود، وجود صفحات مستغرق کاهش 37 درصدی طول ناحیه مذکور را موجب می‌شود و در حالی که در نسبت آبگیری0/12، افزایش حدود 66 درصد در عمق ناحیه رخ می‌دهد ولی در نسبت آبگیری 0/18 کاهش حدود 24 درصد رقم می‌خورد.