شناسایی و تحلیل ساختاری ـ عملکردی عوامل حوزۀ صنایع خلاق در برندسازی شهری با رویکردی آمیخته (به‌منظور توسعۀ صنعت گردشگری؛ مطالعۀ موردی شهر تهران)

نویسندگان

1 استاد بخش تخصصی کسب‌وکار، دانشکده کارآفرینی، دانشگاه تهران، ایران

2 دانشجوی دکتری کارآفرینی، گروه کارآفرینی،دانشکده مدیریت و اقتصاد، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

3 دانشیار گروه شهرسازی، دانشکدۀ عمران، هنر و معماری، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

doi
10.22034/jtd.2024.432764.2875
چکیده

نام و تصویری که از هر شهر در ذهن مخاطبان بر جای می‌ماند برند آن شهر است که دارایی مهمی در جهت توسعۀ پایدار و وجه تمایز شهرهاست. ازاین‌رو، شهرها باید بتوانند ظرفیت‌ها و مزیت‌های رقابتی خود را شناسایی و از آن بهره‌برداری کنند. از سوی دیگر، صنایع خلاق در قالب یکی از مزیت‌های رقابتی اشتغال‌زا و ثروت‌آفرین، علاوه‌بر نقش بسزایی که در تولید ناخالص داخلی دارند، نقش مهمی در بازتاب هویت هر منطقه در عرصۀ بین‌المللی دارند. بنابراین، تمرکز بر رشد و توسعۀ آن در برندسازی شهری و جذب گردشگران و سرمایه‌گذاران تأثیر بسزایی دارد. هدف از انجام این پژوهش شناسایی و تحلیل ساختاری ـ عملکردی عوامل حوزۀ صنایع خلاق در برندسازی شهری است. در این پژوهش، با رویکردی آمیخته (روش تحلیل محتوا در بخش کیفی و روش مدل‌سازی معادلات ساختاری در بخش کمّی) به گردآوری و تجزیه و تحلیل داده‌ها پرداخته شده است. ابزار گردآوری داده‌ها در بخش کیفی مصاحبۀ عمیق و در بخش کمّی پرسش‌نامۀ بسته است. در بخش کیفی، با 23 نفر تا رسیدن به اشباع نظری مصاحبه شد و در بخش کمّی نیز 240 نفر با روش نمونه‌گیری تصادفی با فرمول کوکران برگزیده شدند. نتایج نشان می‌دهد که عوامل برندسازی شهری (شامل زیرساخت، راهبردهای برندسازی، رقابت‌پذیری و بازاریابی مکان) با ضریب کلی 387/0 و عوامل صنایع خلاق (شامل اکوسیستم، دانش و خلاقیت و نوآوری) با ضریب 721/0 اثر مستقیم و معناداری بر برندسازی شهری دارند. بنابراین، با توسعۀ صنایع خلاق در سه بخش اکوسیستم، دانش و خلاقیت و نوآوری می‌توان تأثیری به مراتب قوی‌تر بر برندسازی شهری گذاشت.