پارادایم برساخت‌گرایی اجتماعی، روش‌شناسی هرمنوتیک ـ دیالکتیک، و ارزشیابی نسل چهارم: چشم‌انداز کاربرد در گردشگری

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری گردشگری، دانشکدۀ جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران

2 استاد گروه جغرافیای انسانی و برنامه‌ریزی، دانشکدۀ جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران

doi
10.22034/jtd.2024.422647.2846
چکیده

در این مقاله پارادایم برساخت‌گرایی اجتماعی، روش‌شناسی هرمنوتیک ـ دیالکتیک و ارزشیابی نسل چهارم توضیح داده می‌شود. همچنین، چشم‌انداز کاربرد این رویکرد انتقادی و مشارکتی در ارزشیابی پدیدۀ گردشگری، که دارای ذی‌ربطان متعدد و متنوع است، بررسی خواهد شد. نوع مقالۀ پژوهشی مروری ـ روایتی است که جنبۀ آموزشی و تلخیصی قدرتمندی دارد، به‌ویژه برای معرفی و تشریح مفاهیمی که پیش از این پژوهش‌های چندانی دربارۀ آن‌ها صورت نگرفته مناسب است. در این مقاله، نخست پارادایم برساخت‌گرایی اجتماعی و زیربناهای فلسفی هستی‌شناختی، معرفت‌شناختی و روش‌شناختی آن تشریح می‌شود؛ سپس پرسش‌گری و انواع آن، ارزشیابی و انواع آن از حیث زمان و هدف، سه نسل ابتدایی ارزشیابی و ارزشیابی نسل چهارم به‌اجمال معرفی ‌خواهد شد. تقسیم‌بندی ارزشیابی به شش نوع متمایز پیشنهاد نویسندگان این مقاله است. در ادامه، مسئولیت‌های ارزشیاب در این روش آورده شده است. همچنین، برای سنجش کیفیت پرسش‌گری برساخت‌گرایانه، دو نوع معیار ارائه شده و درنهایت، پس از نقد مدل ارزشیابی نسل چهارم، به چشم‌انداز کاربست پاردایم برساخت‌گرایی اجتماعی و ارزشیابی نسل چهارم در مطالعات گردشگری پرداخته می‌شود. رویکرد برساخت‌گرایانه به ارزشیابی گردشگری، نسبت‌به رویکردهای پیشین، دارای مزایای متعددی است و قابلیت بهبود کیفیت و اثربخشی ارزشیابی گردشگری را دارد.