بررسی کیفی عملکرد هنرهای جدید در توسعهٔ گردشگری جوامع محلی (مطالعهٔ موردی: جزیرهٔ هرمز)
نویسندگان
1 دکتری پژوهش هنر، دانشکدهٔ هنر، دانشگاه شاهد، تهران، ایران.
2 استادیار گروه پژوهش هنر، دانشکدهٔ هنر، دانشگاه شاهد، تهران، ایران
3 استادیار گروه پژوهش هنر، دانشکدهٔ هنر، دانشگاه شاهد، تهران، ایران.
doi
10.22034/jtd.2024.399161.2778چکیده
پیوند میان هنر و گردشگری از گذشتههای دور شکل گرفته و برقرار شده است. بهواسطهٔ مجموعهای از عوامل مختلف، رفتهرفته هنر و گردشگری با هم ترکیب و ادبیات جدیدی در این زمینه پدیدار شده است. در این میان، هنرهای جدید بهدلیل ماهیت مکانویژگی و رسانهمحور بودن خود با گردشگری ارتباط نزدیکتری برقرار کردهاند. ایـن پژوهـش کیفـی با هدف شناسایی عملکرد هنرهای جدید در توسعهٔ گردشگری جوامع محلی (جزیرهٔ هرمز) برای ارائـهٔ نظریهٔ نهایی خود از نظریهٔ بنیادی نسخهٔ سیستماتیک اسـتفاده کرده است. برای نیل به این هدف، پرسش اصلی پژوهش این است که هنرهای جدید در توسعهٔ گردشگری جوامع محلی با مطالعهٔ موردی جزیرهٔ هرمز چه عملکردی داشتند؟ اطلاعات لازم ازطریق مراجعه به منابع کتابخانهای، اسناد معتبر، مشاهدات میدانی و ثبت جزئیات، مصاحبه با افراد جامعهٔ هدف، توزیع پرسشنامه، رجوع به مستندات و تحلیل آنها انجام شد. دادههـا بر اسـاس کدگـذاری بـاز، محـوری و انتخابی تجزیهوتحلیل شـدند. یافتهها شامل 34 مقولهٔ سطح یک، 10 مقولهٔ سطح دو و ۵ خوشهٔ اصلی هستند که پدیدهٔ مرکزی را در بر گرفتهاند. درنهایت، مدل مفهومی برای توضیح روابط میان مقولات ترسـیم شد و در قالـب مـدلی پارادایمـی متشـکل از ۵ بُعـدِ موجبات علّی، زمینهها، عوامل مداخلهکننده و تعدیلکننده، راهبردهـا، کنشها - کنش متقابل و درنهایت نتایج و پیامدها ارائـه شد. نتایج مشخص کرد که گردشگری شدن جزیرهٔ هرمز مرهون رویدادهای هنر جدید است که به شرایط علّی، عوامل زمینهای و عوامل مداخلهکننده وابسته است. این عوامل موجب کنشهایی شدهاند که درنهایت به توسعهٔ گردشگری در این جزیره ختم شدهاند. مطالعه و تحلیل پیامدهای فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی توسعهٔ گردشگری در جزیرهٔ هرمز و نیز رابطهٔ توسعهٔ گردشگری و توسعهٔ پایدار در این جزیره میتواند موضوع پژوهشهای آتی باشد.
