نقش عناصرغذایی و پارازیتوئید در برهمکنش بین شته جالیز و زنبور پارازیتوئید Aphidius matricariae
نویسندگان
1 بخش تحقیقات گیاهپزشکی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان اصفهان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، اصفهان، ایران
2 گروه گیاهپزشکی، دانشکده علوم کشاورزی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران
3 گروه گیاهپزشکی، پردیس دانشگاهی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران
doi
10.22124/iprj.2022.5606چکیده
برای فهم بهتر راهبردهای پایدار مدیریت شته جالیز (Aphis gossypii Glover (Hemiptera: Aphididae)) ضروری است که نقش نیروهای رو به بالا و رو به پایین بر پویایی جمعیت آن تعیین شود. در مطالعه حاضر، اثرات کوددهی (نیروهای رو به بالا) و پارازیتوئید (نیروهای رو به پایین) روی نوسانات جمعیت شته جالیز و پارازیتوئید آن (Aphidius matricariae Haliday (Hymenoptera: Braconidae)) بررسی شد. یک آزمایش فاکتوریل با دو فاکتور کوددهی (0، 5/0 و 1 گرم از یک کود کامل در بوته در هر نوبت کوددهی) و رهاسازی اولیه پارازیتوئید (0، 2 و 10 عدد ماده یکروزه و جفتگیریکرده A. matricariae در هر قفس) انجام شد. آزمایش با یک گیاه خیار 5 هفتهای و 10 حشره بالغ شته شروع و پس از یک نسل شته، مادههای یکروزه جفتگیریکرده زنبور به قفسها معرفی شد. تیمارها چهار بار در قالب طرح بلوکهای کامل تصادفی تکرار و در محیط ثابت استاندارد نگهداری شدند. تعداد شته و زنبور بالغ زنده بهطور هفتگی تا اتمام دو نسل کامل پارازیتوئید ثبت شد. نتایج نشان داد که افزایش سطح کوددهی، موجب افزایش تراکم جمعیت شته جالیز و درصد پارازیتیسم آن شد، ولی تاثیری روی اندازه جمعیت پارازیتوئید نداشت. همچنین، رهاسازی پارازیتوئید منجر به افزایش تراکم پارازیتوئید و درصد پارازیتیسم شد، ولی باعث کاهش اندازه جمعیت شته جالیز شد. برهمکنش دو فاکتور تنها روی جمعیت شته جالیز تاثیر داشت. این یافتهها نشان میدهد که نیروهای رو به بالا و رو به پایین نقش مهمی در تنظیم جمعیت شته جالیز ایفا میکنند که باید در مدیریت این آفت لحاظ شود.
