اندازه‌گیری تغییرات بهره‌وری بااستفاده از تحلیل پوششی داده‌ها و شاخص مالم‌کوئیست در شرکت‌های مدیریت تولید برق

نویسندگان

1 دانشیار، دانشگاه پیام نور تهران.

doi
چکیده

هر تلاشی برای افزایش کارایی و بهره‌وری که شامل اندازه‌گیری، تحلیل، برنامه‌ریزی و بهبود بهره‌وری است، در چرخة بهره‌وری قرار می‌گیرد و در این سیکل، اندازه‌گیری بهره‌وری نخستین و مهم‌ترین گام آن می‌باشد. این مقاله پس‌از ارایة کلیاتی دربارة مبانی نظری اندازه‌گیری کارایی در صنعت برق، به‌مورد خاص اندازه‌گیری کارایی و روند آن در شرکت‌های مدیریت تولید برق بااستفاده از مدل تحلیل پوششی داده‌ها DEA می‌پردازد. همچنین در این مقاله از شاخص مالم‌کوئیست برای ارزیابی تغییرات فاکتور بهره‌وری کل TFP برای مجموعه شرکت‌هایی که در خلال سال‌های 1381 تا 1387 اطلاعات موثق داشته‌اند، استفاده شده و فاکتور بهره‌وری کل به تغییرات کارایی و تحولات تکنیکی برای این مجموعه از واحدهای تصمیم گیرنده تجزیه شده است. نتایج حاصل از ارزیابی، نشانگر این است که متوسط نرخ رشد بهره‌وری کل در خلال سال‌های 1381 الی 1387 در شرکت‌های مدیریت تولید برابر 04/1 بوده است. شاخص بهره‌وری کل در این دورة زمانی افزایش داشته است (04/1) که از افزایش در هر دو عامل کارایی عملکردی (014/1) و کارایی فناوری (025/1) ناشی می‌شود. کارایی عملکردی نیز به‌علت افزایش در کارایی مدیریت (023/1) افزایش و به‌علت افول در کارایی مقیاس (994/0) با کاهش مواجه بوده که در مجموع افزایش داشته است.