آثار اقتصادی و اجتماعی شیوع ویروس کرونا در صادرات صنعت گردشگری ایران مبتنی بر رویکرد تحلیل مسیر ساختاری
نویسندگان
1 دانشیار، دانشکدهٔ اقتصاد، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران
2 استاد، دانشکدهٔ اقتصاد، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران.
3 دانشآموختهٔ کارشناسی ارشد، دانشکدهٔ اقتصاد، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران
doi
10.22034/jtd.2023.320314.2537چکیده
طبق آمارهای بینالمللی، شیوع ویروس کرونا موجب کاهش 70درصدی گردشگری بینالمللی شده است. لذا، مقالهٔ حاضر در پی پاسخگویی به این سؤال اساسی است که شیوع بیماری کرونا از کانال گردشگری ورودی چه تأثیری در تولید بخشهای اقتصادی و توزیع درآمد نهادی در ایران داشته است. برای این منظور، با استفاده از رویکرد تحلیل مسیر ساختاری و ماتریس حسابداری اجتماعی 1395 کشور ایران در قالب 110 فعالیت اقتصادی و 22 نهاد (مشتمل بر 10 دهک درآمدی خانوارهای شهری و روستایی، شرکتها و دولت)، اثر کاهش مخارج گردشگری ورودی خارجی در تولید و تغییر توزیع درآمد نهادی محاسبه شده است. نتایج نشان میدهد، در پی بروز شوک کرونا، کاهش درآمد ناشی از افت گردشگری ورودی به کاهش تولید کل کشور منجر شده است و بخشهای عمدهفروشی و خردهفروشی، حملونقل، تأمین جا، فعالیتهای خدماتی مربوط به غذا و آشامیدنیها و ساخت محصولات غذایی، بهترتیب با سهمهای 6/16، 6/11، 5/10، 3/9 و 1/6درصدی، بیشترین سهم را از کاهش تولید کل کشور به خود اختصاص دادهاند. همچنین، نتایج حاصل از رویکرد تحلیل مسیر ساختاری نشان میدهد که بین عوامل تولید، درآمد مختلط مسیر اصلی و مهم اثرگذاری کاهش مخارج گردشگری در درآمد تمامی نهادها اعم از خانوارهای شهری، خانوارهای روستایی و شرکتها است.