پایش حساسیت جمعیت‌های مختلف پسیل پسته Agonoscena pistaciae (Hem.: Psyllidae) در برابر ایمیداکلوپرید و کلرپایریفوس در باغ‌های پسته

نویسندگان

1 بخش تحقیقات آفت‌کش‌ها، موسسه تحقیقات گیاه‌پزشکی کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران

2 موسسه آموزش عالی جهاد دانشگاهی کاشمر، سازمان جهاد دانشگاهی خراسان رضوی، ایران

3 بخش تحقیقات گیاه‌پزشکی، مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان گلستان، سازمان تحقیقات آموزش و ترویج کشاورزی، گرگان، ایران

4 گروه گیاه‌پزشکی، دانشکده علوم کشاورزی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران

doi
10.22124/iprj.2021.4842
چکیده

استفاده مکرر و گسترده از آفت­کش­های گوناگون به منظور کنترل پسیل معمولی پسته (Agonoscenapistaciae)،به عنوان مهم­ترین آفت درختان پسته، احتمال بروز کاهش حساسیت به آفت­کش­ها را در این آفت فراهم کرده است. در این پژوهش، با انجام زیست­سنجی به روش غوطه­وری دیسک برگی و براساس دز افتراقی، حساسیت 13 جمعیت پسیل پسته جمع­آوری شده از باغ­های پسته بردسکن، خلیل­آباد و فیض­آباد نسبت به حشره­کش­های ایمیداکلوپرید و کلرپایریفوس مورد بررسی قرار گرفت. نتایج آزمون زیست­سنجی نشان داد که میزان LC50حشره­کش­های ایمیداکلوپرید و کلرپایریفوس روی جمعیت حساس به ترتیب برابر با 2/261 و 03/83 میلی گرم در لیتر است. نتایج آزمون­های زیست­سنجی جمعیت­ها تحت تاثیر دز افتراقی (یعنی LC90 جمعیت حساس) نشان داد که همه جمعیت­های مختلف پسیل پسته مورد آزمایش، نسبت به کلرپایریفوس حساس هستند؛ ولی نتایج زیست­سنجی ایمیداکلوپرید حاکی از وجود اختلاف معنی­دار در میزان حساسیت جمعیت­های مختلف به این آفت­کش نسبت به جمعیت حساس است. بیش­ترین درصد تلفات با کاربرد دز افتراقی، مربوط به جمعیت کندر حساس و کم­ترین آن مربوط به جمعیت­های جلال­آباد، ظاهرآباد و کندر مقاوم بود. در آزمون­های بیوشیمیایی، اندازه­گیری فعالیت استرازی بیانگر آن است که یکی از سازوکارهای کاهش حساسیت پسیل پسته به ایمیداکلوپرید افزایش فعالیت استرازی است؛ به­طوری که فعالیت این آنزیم در جمعیت حساس 5/2 برابر کم‌تر از جمعیت های با حساسیت پایین‌تر بود. هم­چنین بررسی الگوی باندی این آنزیم در تحلیل زایموگرامی نشان دادکه تمام جمعیت­ها دارای دو ایزوفرم آنزیمی هستند که در جمعیت­های مختلف با جمعیت حساس از لحاظ کیفی متفاوت می­باشد. علاوه بر این، اندازه­گیری فعالیت آنزیم گلوتاتیون­اس­-ترانسفراز نشان داد که این سامانه آنزیمی نیز در کاهش حساسیت پسیل پسته به ایمیداکلوپرید درگیر است.