بررسی روش‌های مختلف نمونه‌برداری زنجرک خرما Ommatissus lybicus (Hem.: Tropiduchidae)

نویسندگان

1 بخش تحقیقات گیاه‌پزشکی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی فارس، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، داراب، ایران

2 گروه حشره‌شناسی، دانشکده علوم کشاورزی، واحد شیراز، دانشگاه آزاد اسلامی، شیراز، ایران

3 گروه حشره‌شناسی، دانشکده علوم کشاورزی، واحد شیراز، دانشگاه آزاد اسلامی، شیراز، ایران

doi
10.22124/iprj.2020.4425
چکیده

زنجرک خرماOmmatissus lybicus Bergevin  یکی از آفات کلیدی خرما در ایران است. این پژوهش به منظور بررسی روش‌های مختلف نمونه‌برداری و نوسان­های جمعیت پوره‌های نسل اول زنجرک خرما در یک نخلستان واقع در شهرستان فراشبند (استان فارس) انجام شد. نتایج نشان داد پوره‌های نسل اول زنجرک خرما در اواسط فروردین ظاهر شدند، تراکم جمعیت آن­ها در اواسط اردیبهشت به اوج خود رسید و در نهایت، در اواخر خرداد کاهش یافت. نتایج نشان داد که بین روش‌های مختلف نمونه‌برداری زنجرک خرما ارتباط معنی‌داری وجود دارد. با استفاده از روش تجزیه و تحلیل همبستگی مشخص شد که بین تراکم پوره‌ها روی نخل و تراکم پوره‌ها روی پاجوش‌ها همبستگی بالا و معنی‌داری وجود دارد (96/0= R2). نتایج نشان داد که کارت‌های زرد چسبنده می‌توانند روش به­نسبت مناسبی برای برآورد تراکم جمعیت زنجرک خرما روی نخل باشند. همچنین، بر اساس نتایج، ترشح عسلک تقریباً سه هفته بعد از ظهور پوره‌های زنجرک خرما شروع می‌شود، ولی اوج میزان عسلک ترشح شده روی نخل‌ها به فاصله یک هفته بعد از اوج ظهور جمعیت پوره‌های نمونه‌برداری شده اتفاق افتاد. تجزیه رگرسیون مدل تیلور نشان داد رابطه رگرسیونی به استثناء یک روش برای بقیه روش‌های نمونه‌برداری معنی‌دار است. بر اساس مقادیر R2 و P به دست آمده از ارتباط رگرسیونی، نتایج نشان داد که برای توصیف داده‌های مربوط به تولید عسلک توسط پوره‌های زنجرک خرما مدل آیوائو مناسب‌تر از مدل تیلور بود. به منظور تعیین اندازه نمونه مطلوب از روش‌های گرین و کونو با دقت ثابت 2/0 استفاده شد. براساس مدل گرین، هرگاه میانگین تراکم جمعیت زنجرک خرما در هر برگچه نخل بالغ و در هر برگچه پاجوش 10 عدد باشد، تعداد نمونه مورد نیاز به ترتیب 38 و 47 برگچه خواهد بود و هرگاه میانگین تراکم این آفت روی هر کارت زرد 200 عدد باشد، تعداد نمونه مورد نیاز 19 کارت خواهد بود.