تأثیر مؤلفه‌های اقتصاد دانش‌بنیان در توسعهٔ صنعت گردشگری در کشورهای منتخب

نویسندگان

1 استاد گروه اقتصاد دانشکدهٔ علوم اجتماعی و اقتصادی، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران

2 کارشناسی ارشد مدیریت فنّاوری اطلاعات، دانشگاه آزاد واحد بوئینزهرا، قزوین، ایران

3 کارشناس ارشد علوم اقتصادی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد اراک، اراک، ایران

doi
10.22034/jtd.2022.271441.2262
چکیده

صنعت گردشگری از متنوع‌ترین و بزرگ‌ترین صنایع جهان و مهم‌ترین منبع ایجاد درآمد و اشتغال در بسیاری از کشورها است که به‌دلیل اهمیت روزافزون آن، از نظر اقتصادی و اجتماعی، به یکی از پایه‌های اصلی اقتصاد جهان تبدیل شده و امروزه ازجمله صنایع با رشد بالا محسوب می‌شود. ازاین‌رو، بررسی تعیین‌کننده‌های توسعهٔ گردشگری اهمیت بسیاری دارد. در این خصوص، تحقیق حاضر با استفاده از رهیافت داده‌های تابلویی و به روش گشتاورهای تعمیم‌یافته به بررسی تأثیر مؤلفه‌های دانش (زیرساخت‌های فنّاوری اطلاعات، مشوق‌های اقتصادی و رژیم نهادی، سیستم ابداعات و نوآوری و آموزش و توسعهٔ منابع انسانی) در توسعهٔ گردشگری در دو گروه از کشورهای منتخب درحال‌توسعه و توسعه‌یافته طی دورهٔ ۲۰۰۷-۲۰۱۸ پرداخته است. نتایج ‌برآوردی ‌نشان داد که مؤلفه‌های دانش شامل زیرساخت‌های فنّاوری اطلاعات، مشوق‌های اقتصادی و رژیم نهادی، سیستم ابداعات و نوآوری و آموزش و توسعهٔ منابع انسانی در توسعهٔ گردشگری در هر دو گروه از کشورهای منتخب تأثیر مثبت و معناداری دارد. البته، در کشورهای درحال توسعه، ضریب تخمینی مؤلفهٔ مشوق‌های اقتصادی و رژیم نهادی و، در کشورهای توسعه‌یافته، ضریب تخمینی مؤلفهٔ آموزش توسعهٔ منابع انسانی از دیگر مؤلفه‌ها بزرگ‌تر است. به‌علاوه، تأثیر متغیرهای کنترلی سرمایهٔ طبیعی، ثبات سیاسی و نرخ ارز واقعی در توسعهٔ گردشگری در هر دو گروه از کشورهای منتخب مثبت و معنادار است.