چالشهای شهری، ظرفیت معماران و شهرسازان، و ضرورت اتخاذ رویکردهای برنامهریزی عادلانه و فراگیر
نویسندگان
1 دانشگاه آزاد اسلامی
doi
10.22059/jfaup.2026.107300چکیده
قرن بیست و یکم به قرن شهرها تبدیل شده است. این دگرگونی در کشورهای در حال توسعه بسیار مشهود است، جایی که شهرنشینی سریع، فشارهای محیطزیستی، تغییرات فناوری و نابرابریهای اجتماعی-اقتصادی با سرعت بیسابقهای در حال تغییر شکل مناظر شهری هستند. کشورهای در حال توسعه با مجموعهای منحصر به فرد از چالشهای شهری مواجه هستند: سکونتگاههای غیررسمی، زیرساختهای فرسوده، بافتهای فرسوده شهری، کمبود مسکن، خدمات عمومی ناکافی، تخریب محیط زیست و افزایش آسیبپذیری در برابر مخاطرات طبیعی و انسان-ساخت. در بسیاری از شهرها، تأثیرات این چالشها به طور نامتناسبی بر دوش جمعیتهای آسیبپذیر است که اهمیت رویکردهای برنامهریزی عادلانه و فراگیر را برجسته میکند. در عین حال، کشورهای در حال توسعه فرصتهای چشمگیری برای نوآوری ارائه میدهند. سیستمهای دانش سنتی، شیوههای مبتنی بر جامعه، اشکال شهری فشرده، الگوهای توسعه کاربری مختلط و شبکههای اجتماعی قوی اغلب پایههای ارزشمندی برای توسعه پایدار شهری فراهم میکنند. برنامهریزی و شیوههای معماری معاصر میتوانند از ادغام دانش محلی با روشهای تحلیلی پیشرفته، فناوریهای دیجیتال و سیاستگذاری مبتنی بر شواهد، بهره زیادی ببرند. در حالی که شهرها همچنان به عنوان موتورهای توسعه اقتصادی، نوآوری و تبادل فرهنگی عمل میکنند، همزمان با چالشهای فزایندهای روبرو هستند که ظرفیت شهرسازان، معماران، سیاستگذاران و جوامع را برای ایجاد محیطهای شهری پایدار و تابآور میآزماید. معماری و شهرسازی جایگاه محوری در پرداختن به این چالشها دارند. محیط ساخته شده صرفاً تجلی کالبدی فرآیندهای اجتماعی و اقتصادی نیست؛ بلکه یک عامل تعیینکننده فعال در رفاه انسان، پایداری محیطزیستی، انسجام اجتماعی و تابآوری در برابر مخاطرات نیز هست. در نتیجه، رشتههای معماری و شهرسازی باید به طور مداوم تحول یابند تا به واقعیتهای نوظهور شهری پاسخ دهند. این مجله میکوشد با فراهم کردن بستری برای پژوهشهای علمی دقیق، تأمل انتقادی و نوآوری عملی در زمینه های معماری و شهرسازی، در این بحثها مشارکت کند. مجله از مقالاتی در مرزهای دانش که نظریه را با عمل پیوند دهند، استقبال میکند. تحلیلهای کمی، بررسیهای کیفی، تحقیقات با روشهای ترکیبی، مطالعات تطبیقی، ارزیابیهای سیاستی و تحقیقات مبتنی بر طراحی در زمینه های معماری و شهرسازی، نقش مهمی در پیشبرد دانش و آگاهیبخشی به تصمیمگیریها، با در نظر گرفتن چالش های کنونی در زمینه معماری و شهرسازی، دارند.
