بهینه‌سازی چند هدفه عایق‌کاری داخلی و خارجی دیوارهای ساختمان‌های مسکونی در اقلیم سرد (شهر تبریز)

نویسندگان

1 دانشگاه آزاد اسلامی

2 دانشگاه آزاد اسلامی

doi
10.22059/jfaup.2026.405458.673137
چکیده

در سال‌های اخیر، مصرف بالای انرژی در ساختمان‌های مسکونی ایران به یکی از چالش‌های اساسی در بخش انرژی کشور تبدیل شده است. این پژوهش با هدف ارزیابی اثر نوع و موقعیت عایق حرارتی بر عملکرد انرژی ساختمان‌های مسکونی در اقلیم سرد تبریز انجام شد. بدین منظور، پنج نوع مصالح عایق شامل پشم سنگ، پشم معدنی، الیاف چوب، پلی‌استایرن و الیاف سیسال، در ترکیب با پنج نوع نمای متداول (آجر رسی، آجر نسوز، سیمان، سنگ تراورتن و سنگ گرانیت) مورد بررسی قرار گرفتند. شبیه‌سازی‌های انرژی با استفاده از نرم‌افزار DesignBuilder و موتور EnergyPlus انجام شد و تأثیر عایق‌کاری بر شاخص‌هایی نظیر مصرف انرژی گرمایشی و سرمایشی، هزینه، انتشار کربن و نارضایتی حرارتی ساکنان ارزیابی گردید. تحلیل‌های چندهدفه با استفاده از الگوریتم جبهه پارتو (Pareto Front) و روش تصمیم‌گیری چندمعیاره تاپسیس (TOPSIS) برای شناسایی سناریوی بهینه انجام گرفت. نتایج نشان داد که استفاده از عایق پلی‌استایرن در موقعیت خارجی دیوار با نمای آجری، بهترین عملکرد حرارتی را داشته و منجر به کاهش حدود 8/6 درصدی مصرف انرژی گرمایشی، ۱۷ درصدی مصرف کل انرژی و بهبود ۱۸ درصدی آسایش حرارتی گردید. یافته‌ها نشان می‌دهند که انتخاب نوع و محل قرارگیری عایق، متناسب با اقلیم و مصالح بومی، می‌تواند نقش مؤثری در بهبود کارایی انرژی و کاهش اثرات زیست‌محیطی ساختمان‌ها ایفا کند.