فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

دستیابی هم‌زمان به اهداف حفاظتی و گردشگری در مناطق حفاظت‌شده مستلزم تهیة نقشة پهنه‌بندی و برآورد ظرفیت برد در پهنه‌های مناسب گردشگری است. منطقة حفاظت‌شدة جنگلی هلن با وسعت 40231 هکتار در استان چهارمحال و بختیاری دارای جاذبه‌های بوم‌گردشگری شامل چشم‌اندازهای جنگلی، رودخانه‌ها، آبشارها و چشمه‌های فراوان است که مدیریت آن‌ها نیازمند پهنه‌بندی و برآورد ظرفیت برد گردشگری است. در این مطالعه، پس از شناسایی منابع بوم‌شناختی شامل اقلیم، خاک، توپوگرافی، پوشش گیاهی و جانوری، براساس مدل بوم‌شناختی حفاظت و تفرج ایران به روش روی‌هم‌اندازی و به‌کارگیری اصول پیوستگی و هم‌جواری نقشة پهنه‌بندی منطقه تهیه شد. انواع ظرفیت برد گردشگری شامل فیزیکی، بوم‌شناختی و مدیریتی نیز براساس روش‌شناسی اتحادیة بین‌المللی حفاظت از طبیعت (IUCN) محاسبه شدند. در این روش، ابتدا براساس حداقل مساحت مناسب برای یک نفر گردشگر ظرفیت برد فیزیکی محاسبه و سپس با اعمال محدودیت‌های بوم‌شناختی مانند شیب، جهت، ارتفاع، فرسایش‌پذیری خاک، دما، بارندگی و تراکم پوشش گیاهی، ظرفیت برد بوم‌شناختی محاسبه شد. همچنین براساس توان مدیریتی منطقه (تعداد پاسگاه محیط‌بانی و محیط‌بان و وسایل گشت‌زنی) و فراهم‌بودن زیرساخت‌های حمل‌ونقلی، اقامتی و پذیرایی در محیط پیرامون منطقه، ظرفیت برد مدیریتی محاسبه شد. براساس نتایج، پهنه‌های امن، حفاظت‌شده، تفرج گسترده، تفرج متمرکز، احیا و بازسازی و استفاده‌های چندجانبه به‌ترتیب 27، 24، 22، 12، 9 و 6 درصد مساحت منطقه را به خود اختصاص می‌دهند. همچنین ظرفیت برد فیزیکی، بوم‌شناختی و مدیریتی منطقه به‌ترتیب معادل 10067439، 226095 و 45219 نفر در سال محاسبه شدند.