تحلیل روابط تجارتی ایران با روسیه از تاسیس سلسله قاجار تا پایان دوره محمد شاه؛ با تاکید بر تجارت دریایی بنادر انزلی، آستارا و بندرترکمن
نویسندگان
1 گروه تاریخ، واحد یادگار امام خمینی (ره) شهر ری، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
2 گروه مدیریت مالی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
3 گروه تاریخ، واحد یادگار امام خمینی (ره) شهر ری، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
doi
چکیده
این پژوهش به بررسی روابط تجاری ایران و روسیه در دوره قاجار، از آغاز سلطنت آقا محمدخان تا پایان حکومت محمدشاه، با تمرکز بر تجارت دریایی بنادر انزلی، آستارا و ترکمن میپردازد. اهمیت این موضوع از آن جهت است که دریای مازندران و بنادر شمالی ایران در این دوره به یکی از مهمترین مسیرهای مبادلات اقتصادی میان ایران و روسیه تبدیل شدند. این پژوهش با استفاده از روش گردآوری اطلاعات به شیوه کتابخانه ای و روش تحقیق توضیفی و تحلیلی به روابط تجاری ایران و روسیه در دوره قاجار پرداخته است. یافتههای تحقیق نشان میدهد که تحولات سیاسی و نظامی، از جمله جنگهای ایران و روسیه و انعقاد عهدنامههای گلستان و ترکمانچای، تأثیر مستقیم بر مسیر تجارت دریایی داشتند و در بسیاری موارد موجب محدودیتهای جدی برای ایران شدند. با وجود این، تجارت میان دو کشور هرگز به طور کامل قطع نشد و کالاهای ایرانی همچون ابریشم، پنبه، روناس، برنج و خشکبار همچنان جایگاه خود را در بازارهای روسیه حفظ کردند. در مقابل، ایران کالاهای صنعتی، فلزات گرانبها و منسوجات وارد میکرد. بررسی اسناد تاریخی نشان میدهد که بنادر شمالی ایران نه تنها مراکز اصلی مبادلات اقتصادی بودند، بلکه به عنوان نقاط راهبردی در سیاست خارجی ایران نیز عمل میکردند. بنادر شمالی ایران، علیرغم فراز و فرودهای سیاسی، نقشی کلیدی در شکلگیری اقتصاد منطقهای و تعاملات بینالمللی ایران داشتند.
