ارزیابی روند تغییرات شبکه اکولوژیک در محدوده موردمطالعه در استان مازندران به‌منظور حفاظت از اراضی روستا- شهری

نویسندگان

1 دانشگاه آزاد اسلامی

2 دانشگاه پیام نور

doi
10.22059/jfaup.2025.396000.673083
چکیده

در دهه‌های اخیر، گسترش فعالیت‌های انسانی و شتاب‌زدگی توسعه شهری موجب تغییرات گسترده در بسترهای طبیعی و کاهش یکپارچگی اکولوژیکی شده است. ازاین‌رو، رویکرد اکولوژی چشم‌انداز که بر شناخت الگوهای فضایی، تحلیل روابط میان عناصر و ارزیابی وضعیت موجود تأکید دارد، به ابزاری مهم برای سنجش تحولات محیطی تبدیل شده است. بااین‌حال، در مطالعات داخلی، به‌ویژه در مقیاس‌های منطقه‌ای و در مطالعه موردی، ارزیابی جامع و دقیقی از تغییرات شبکه اکولوژیکی در گذر زمان انجام نشده است. پژوهش حاضر با تمرکز بر شهرستان­های مازندران، به تحلیل تحول عناصر چشم‌انداز و ارزیابی پیوستگی آن‌ها در سال‌های 1999، 2006 و 2016 پرداخته است. در این مطالعه، داده‌های سنجش از راه دور و شاخص‌های ساختاری چشم‌انداز 1 شامل اندازه بزرگ‌ترین لکه اکولوژیکی 2 ( LPI )، تعداد لکه‌ها 3 (NP) و سطح پراکندگی لکه‌ها 4 ( FR ) با بهره‌گیری از نرم‌افزار Fragstats پردازش شده‌اند تا تصویری دقیق از تغییرات فضایی شبکه اکولوژیکی ارائه شود. نتایج نشان می‌دهد که توسعه شهری موجب افزایش ریزدانگی لکه‌ها، کاهش معنی‌دار یکپارچگی فضایی و تخریب عملکردی شبکه اکولوژیکی شده است، روندی که کاهش تاب‌آوری و اختلال در تعادل اکولوژیکی منطقه را نمایان می‌کند. تداوم این وضعیت و فقدان سیاست‌های کنترلی مبتنی بر اصول اکولوژیکی، می‌تواند در آینده تهدیدی جدی برای پایداری منطقه باشد.