فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

توسعه پایدار معادن در چارچوب سناریوی انتشار خالص صفر (NZE) به‌عنوان یکی از الزامات جهانی برای گذار به اقتصاد کم‌کربن، چالش‌های متعددی را به همراه دارد. هدف پژوهش حاضر تحلیل روابط علی و معلولی توسعه پایدار معادن در چارچوب NZE با رویکرد تصمیم‌گیری فازی و تمرکز بر شرایط عدم قطعیت است. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر ماهیت توصیفی–تحلیلی و داده‌ها از طریق نظرات خبرگان حوزه معدن، محیط‌زیست و سیاست‌گذاری در کشور ایران گردآوری شده است. در مرحله نخست، متغیرهای کلیدی توسعه پایدار توسط روش دلفی فازی شناسایی و غربالگری شدند. سپس به کمک روش تحلیل سلسه مراتبی فازی مردد (HFAHP) وزن‌دهی و رتبه‌بندی ابعاد انجام گرفت و در نهایت روابط میان متغیرها با استفاده از روش دیماتل فازی تحلیل گردید. یافته‌ها نشان داد که بٌعد زیست‌محیطی با وزن 302 / 0 بیشترین اهمیت را دارد و پس از آن ابعاد اقتصادی (258 / 0)، اجتماعی (231 / 0) و فناورانه (209 / 0) قرار گرفتند. نتایج دیماتل فازی نشان داد که متغیرهایی مانند هزینه سرمایه‌گذاری، قیمت جهانی فلزات، پذیرش اجتماعی فناوری، آموزش زیست‌محیطی، هوش مصنوعی در استخراج، سیستم‌های پایش هوشمند محیطی، بازیافت پسماند و سلامت بوم‌سازگان در زمره عوامل علی و اثرگذار هستند، درحالی‌که سیاست‌های قیمت‌گذاری کربن، نوآوری فناورانه و شدت انرژی بیشتر در نقش متغیرهای معلولی ظاهر شدند. بر اساس این نتایج، پیشنهاد می‌شود که در کشورهای در حال توسعه از جمله ایران، تمرکز بر تأمین مالی پایدار، توسعه فناوری‌های نوین، تقویت آموزش زیست‌محیطی و ارتقای سطح رفاه اجتماعی به‌عنوان اولویت‌های کلیدی در نظر گرفته شود.