شیوههای بازنمایی معماری در نگارگری ایرانی: مطالعه موردی نگارههایی از دوره سلجوقی، ایلخانی، تیموری و صفوی
نویسندگان
1 دانشگاه آزاد اسلامی
2 دانشگاه آزاد اسلامی
3 دانشگاه تبریز
4 دانشگاه آزاد اسلامی
doi
10.22059/jfaup.2023.327093.672658چکیده
نگارگران به ویژه از دورهی ایلخانی به بعد به بازنمایی فضاهای معماری و شهری در نگاره ها پرداخته اند. شیوه بازنمایی فضا در این نگارهها در مقایسه با ژرفنمایی و سنتِ نقاشی غربی دارای زبان خاص و ویژهای است. اغلب پژوهش های حیطه نگارگری ایرانی به مبانی فلسفی به خصوص حول مفهوم عالم مثال، یا شیوههای بازنمایی در قالب روشهای تحلیلی-زیباییشناختی پرداختهاند. این پژوهش را میتوان در زمره مطالعات تاریخی قرار داد که با روش تحلیلی-زیباییشناسانه در پی کشف شیوه های بازنمایی معماری در آثار نگارگری ایرانی است. در این پژوهش چهل اثر نگارگری که اغلب متعلق به دوره سلجوقی، ایلخانی، تیموری و صفوی هستند مورد بررسی قرار گرفته اند. یافته های تحقیق نشان میدهد که نگار ه ها از برهم نماییِ بازنماییِ نظام های مستقل معماری، منظر و رفتاری تشکیل میشوند. هر یک از این سه نظام بازنمایی، قواعد خاص خود را دارند. سه اصل کلی سازماندهی سطح نگاره شامل سازماندهی فضای کلی با خطوط و قاب بندی، جزء فضاهای مستقل و کلاژ آنها، روایت فشرده فضایی (کلاژ واحدهای فضایی) و افق رفیع، و سه قاعده بازنمایی سطوح شامل قواعد نمایش سطوح جانبی، قواعد نمایش کف و سطوح داخلی ایوان و نمایش درون و بیرون بنا از یافته های این پژوهش هستند که با تمرکز بر نظام بازنمایی معماری حاصل گردیده است.