امکان سنجی اجرای برنامه درسی توسعه حرفه‌ای موثر معلمان

نویسندگان

1 دانشیار و عضو هیئت علمی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.

2 دکتری برنامه‌ریزی درسی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

3 عضو هیأت علمی دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی دانشگاه شهید بهشتی

4 عضور هیات علمی دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی دانشگاه شهید بهشتی

doi
10.30495/jedu.2024.30318.6073
چکیده

مقدمه و هدف: پژوهش حاضر با هدف امکان‌سنجی اجرای برنامه درسی توسعه حرفه‌ای موثر معلمان در نظام آموزشی ایران صورت گرفته است. روش شناسی پژوهش: این پژوهش از نظر نوع کاربردی و به لحاظ روش پژوهش کیفی (نظریه داده‌بنیاد کلاسیک یا گلیزری) بود و در سال 1400 انجام شد. جامعه آماری شامل صاحبنظران و مربیان در زمینه توسعه حرفه‌ای معلمان و شیوه انتخاب آن‌ها هدفمند و از نوع گلوله برفی بود. برای انتخاب شرکت‌کنندگان در تحقیق دو ملاک تخصص علمی و تجربه عملی در حیطه آموزش معلمان تعیین شد. گرداوری اطلاعات از طریق مصاحبه نیمه­ ساختارمند و بازپاسخ صورت گرفت و پس از انجام 21 مصاحبه، مقوله‌‌ها تکراری و اشباع نظری حاصل گردید. داده‌‌های پژوهش نیز از طریق فرایند رمزگذاری مبتنی بر طرح گلیزری نظریه داده‌بنیاد تحلیل و مقوله‌سازی شد. برای تأمین روایی و پایایی نیز از رویکرد لینکلن و گوبا شامل: قابل قبول بودن، انتقال‌پذیری، اطمینان‌پذیری و تأییدپذیری استفاده شد. یافته­ ها: نتایج در قالب الگوی مفهومی بدین صورت شکل گرفت: ضرورتها (تحقق اهداف نظام آموزشی، به‌روزرسانی قابلیت‌های معلم، پیچیده و منعطف بودن نقش معلم، اصلاح‌گری، بالندگی معلمان و بهبود یادگیری دانش‌آموزان)، عوامل موثر (شخصی و محیطی)، موانع (اهمیت و اولویت، کمیت و کیفیت و زمان) و نتایج (معلمان، برنامه‌ها و دانش‌آموزان). بحث و نتیجه­ گیری: در صورتی که برنامه درسی توسعه حرفه‌ای معلمان به شکل موثری طراحی و اجرا شود موجب به روزرسانی قابلیت‌های معلمان و بالندگی فردی و جمعی آنان خواهد شد که این امر بهبود یادگیری دانش‌آموزان و در نهایت تحقق اهداف نظام آموزشی را در پی خواهد داشت.