واکاوی تطبیقی اخلاق در سیاست از دیدگاه امام علی (ع) و ارسطو

نویسندگان

1 گروه مطالعات سیاسی انقلاب اسلامی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه شاهد، تهران، ایران.

2 استاد مدعو گروه علوم سیاسی ، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه پیام نور ، آبادان، ایران.

3 گروه علوم سیاسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.

doi
چکیده

همواره یکی از مباحث مهمی که در حوزه‌ی علم سیاست و اندیشه سیاسی ذهن بسیاری از اندیشمندان و نظریه‌پردازان این حوزه را به خود معطوف نموده، این است که مبانی و اصول اخلاقی- ارزشی چه جایگاهی در سیاست دارند. دیدگاه اندیشمندان در این زمینه متفاوت و متعدد است. همچنین مهم حوزه‌ی سیاست عملی است. آن‌چه که در این مقاله مورد بررسی قرار می‌گیرد؛ توضیح این سؤال است که نسبت و رابطه‌ی اخلاق و سیاست از دیدگاه ارسطو و سیره عملی امام(ع) به عنوان معصومی که در رأس حکومت جامعه اسلامی قرار گرفته، چگونه بوده است؟ لذا پژوهش حاضر بر آن است که با استفاده از روش تحلیلی- تطبیقی به تبیین جایگاه اصول و ارزش‌های اخلاقی در سیاست از منظر امام علی(ع) و ارسطو بپردازد. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که هر دو به درآمیختگی و پیوند جدایی‌ناپذیر اخلاق و سیاست تأکید دارند. حال آن‌که ارسطو به عنوان نماینده یونان باستان؛ معیار مطلوب‌بودن جامعه سیاسی و دست یافتن به سعادت را زندگی بر طبق فضیلت می‌داند. اما با توجه به جهان‌بینی توحیدی امام علی(ع)؛ آن حضرت شریعت را عنصر لاینفک سیاست دانسته و بهترین نوع سیاست را سیاست الهی معرفی می‌کند. این اصول و ارزش‌ها به قدری برای ایشان اهمیت دارند که بی‌درنگ در تزاحم میان سیاست و این اصول، اخلاقیات و ارزش‌های الهی را برمی‌گزینند. در واقع حکومت وسیله‌ای است برای دستیابی و حاکمیت ارزش‌های دینی و مبانی اخلاقی در جامعه بشریت.