بررسی رابطه‌ علی میان شاخص‌های حکمرانی و سرمایه‌گذاری در بخش نفت (مطالعه موردی ایران و کشورهای منتخب)

نویسندگان
doi
10.22096/esp.2026.2058934.1816
چکیده

نفت و منابع درآمدی ناشی از صادرات آن، نقش حیاتی در عملکرد و تحولات کشورهای نفت‌خیز و صادرکنندهٔ نفت دارد . در کشورهای صادرکننده نفت، درآمد حاصل از صادرات این محصول، بخش قابل ملاحظه‌ای از درآمد دولت را تشکیل می‌دهد؛ بنابراین به نظر می‌رسد شاخص‌های حکمرانی بر سرمایه‌گذاری در این حوزه و همچنین اندازه دولت تحت تأثیر بهای نفت در بازارهای جهانی است. در این مطالعه با هدف بررسی رابطه علّی میان شاخص‌های حکمرانی و سرمایه‌گذاری در بخش نفت، شش شاخص حکمرانی (حق اظهار نظر و پاسخگویی، ثبات سیاسی، کارایی و اثربخشی دولت، کیفیت مقررات، حاکمیت قانون و کنترل فساد) و سرمایه‌گذاری در بخش نفت ایران و 8 کشور منتخب (امارات متحده عربی، عراق، کویت، نروژ، عمان، عربستان، روسیه و ایالات متحده آمریکا) در سال‌های 1996-2022 مورد بررسی قرار گرفت. ازاین‌رو با استفاده از نوآوری در روش‌شناختی با استفاده از روش‌های علیت گرنجر و هشیائو به بررسی رابطه علّی میان شاخص‌های حکمرانی و سرمایه‌گذاری در بخش نفت پرداخته شد. نتایج نشان داد جز شاخص حق اظهارنظر و پاسخگویی، بین بقیه شاخص‌ها با متغیر سرمایه‌گذاری در بخش نفت ارتباط علّی دوطرفه وجود دارد؛ ازاین‌رو با توجه به اهمیت نوع قانونگذاری و تأثیر بهره‌وری و کارایی بر سرمایه‌گذاری در بخش نفت، می‌توان با چابک‌سازی دولت و بهبود قوانین و مقررات به شکل محسوسی تغییرات بهینه و مؤثری در بخش نفت ایجاد کرد.