ارزیابی تناسب مکانی برای توسعۀ اکوتوریسم در حوزۀ آبخیز ابیانه ـ برزرود استان اصفهان با استفاده از تحلیل سلسلهمراتبی
نویسندگان
1 دانشیار سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، پژوهشکدة حفاظت خاک، تهران، ایران
2 دانشجوی دکتری برنامهریزی محیط زیست، پردیس بینالمللی ارس دانشگاه تهران، تهران، ایران
3 استاد دانشکدۀ محیط زیست دانشگاه تهران، تهران، ایران
4 استادیار دانشکدۀ محیط زیست دانشگاه تهران، تهران، ایران
doi
10.22034/jtd.2021.289736.2366چکیده
هدف از این پژوهش، شناسایی، ارزیابی و معرفی پهنههای مستعد گردشگری نوع اکوتوریسمی در حوضۀ آبریز «ابیانه ـ برزرود» به دلیل پتانسیلهای منحصربهفرد طبیعی و فرهنگی – تاریخی و انسانی است. فاکتورهای مؤثر در مکانیابی مناطق مستعد در این تحقیق، شامل نُه متغیر زیستمحیطی است که پس از رقومیسازی نقشههای پایه و تهیۀ پرسشنامۀ تحلیل سلسلهمراتبی (AHP) از کارشناسان خبره درخصوص اهمیت نسبی معیارها و زیرمعیارها بهنسبت هم نظرسنجی شد. در این پژوهش، معیارهای جاده، رودخانه، پوشش گیاهی و خدمات اقامتی بیشترین تأثیر را در انتخاب مکان مناسب اکوتوریسم به خود اختصاص دادند و پس از آن، بهترتیب اثرگذاری، معیارهای رستوران، چشمه، مظهر قنات و محدودۀ روستا قرار گرفتهاند. در محیط سامانۀ اطلاعات جغرافیایی (GIS) با استفاده از نرمافزار اکسپرت چویس براساس وزنهای بهدستآمده از مدل یادشده و پردازش آن، نقشۀ رتبهبندی درجات تناسب برای اکوتوریسم در سه ردۀ ضعیف، متوسط و خوب تهیه شد. این نقشه، با 59 مکان کنترلی در بازدیدهای میدانی صحتسنجی شد و کلیۀ مکانهای مستعد گردشگری در محدودۀ خوب قرار گرفتهاند که صحت این نقشه را تأیید میکند. جذابترین مناطق حوضه، که حدود 25 درصد سطح حوضه را شامل میشود، با رتبۀ خوب، در قسمتهای مرکزی حوضه و در راستای مسیر مواصلاتی بین روستاهای منطقه قرار دارد. مناطق با جذابیت متوسط، که حدود 46 درصد سطح حوضه را دربر میگیرد، عمدتاً در بخش جنوبی حوضه و در محدودۀ منطقۀ حفاظت شدۀ محیط زیست واقع شده است. مناطق با جذابیت کم با میزان گسترش حدود 29 درصد مساحت منطقه، عمدتاً در شمال غرب و جنوب غرب حوضه گسترش دارد و بهصورت لکههایی نیز در سایر مناطق حوضه ملاحظه میشود.
