رسانه‌ای شدن و امنیت سیاسی دولت‌محور در جمهوری اسلامی ایران

نویسندگان

1 دانش‌آموخته علوم سیاسی دانشگاه باقرالعلوم علیه‌السلام

2 دانشیار گروه علوم سیاسی دانشگاه باقرالعلوم علیه‌السلام

doi
10.22034/amn.2026.402
چکیده

رسانه‌ای شدن نقطه عزیمت جدیدی است که متأثر حضور چشم‌گیر رسانه‌ها در زیست اتباع جامعه و سیر تحول نهادی رسانه‌ها، به‌مثابه فرایندی اجتماعی، تغییرات اساسی برای شهروندان، جوامع و دولت‌ها ایجاد نموده است. از این ‌نگاه رسانه‌ها، صرفاً فنّاوری‌هایی نیستند که سازمان‌ها، احزاب یا افراد بتوانند به‌تناسب نیازشان از آن‌ها استفاده کنند یا نکنند؛ چراکه حضور رسانه‌ها در کلیت جامعه با رویکرد نهادی و کارکردی در رویّه‌های فرهنگی، اجتماعی و سیاسی تغییر و تحول ایجاد کرده است. در این میان مقوله «امنیت سیاسی» که از مباحث مهم در جامعه‌شناسی سیاسی و امنیت ملی است؛ در فرایند «رسانه‌ای شدن جامعه» از اثرات آن بی‌بهره نبوده است. به عبارتی دولت به‌عنوان واحد مطالعه در جامعه‌شناسی سیاسی و مقوله‌ای اساسی در مطالعات امنیتی، در شرایط نوپدید گسترش رسانه‌های جمعی و پیدایش زیست‌بوم مجازی، به طرز فزاینده‌ای در معرض روندهای رسانه‌ای شدن قرارگرفته و امنیت سیاسی در سطح دولت را متأثر از خودساخته است. از این منظر پژوهش حاضر تأثیر رسانه‌ای شدن بر امنیت سیاسی دولت‌محور در جمهوری اسلامی ایران را مورد هدف دارد و نشان خواهد داد که رسانه‌ای شدن چه تأثیراتی بر ارکان امنیت سیاسی یعنی ایده دولت یا ایدئولوژی‌های مشروعیت بخش، پایگاه نهادی دولت-که بر ثبات سیاسی و کارآمدی آن دلالت دارد- و پایگاه مادی-که بر امنیت قلمروی سرزمینی و هویت نسلی هر نظام سیاسی تأکید دارد- به همراه داشته است.