توسعه فرهنگی و شاخص های کلان آموزشی آن در نظام فکری قرآن کریم با رویکرد دلالت‌پژوهی

نویسندگان

1 استادیار پژوهشی، دبیرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی، تهران، ایران.

2 دکتری مدرسی معارف دانشگاه شیراز،شیراز،ایران.

3 استادیار پژوهشی، دبیرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی، تهران، ایران.

doi
10.30495/jedu.2023.24709.4936
چکیده

مقدمه و هدف: شاخص­ها داده ­هایی برای تجزیه، تحلیل و سنجش دقیق خطّ­ مشی­ در توسعه ­ی فرهنگی و آموزشی است. این داده­ها در هر جامعه ­ای باید مطابق با هویت تاریخی و دینی درون آن جامعه تدوین گردد. از همین رو در جوامع توحیدی(:اسلامی) قرآن به عنوان یک منبع لایزال، جامع­ ترین و غنی­ ترین نظام فکری برای استخراج دلالت­های آموزشی و تعیین شاخص­های توسعه فرهنگی است روش شناسی پژوهش: این پژوهش با مرور آیات و بررسی نظام فکری و مفهومیِ قرآن مبتنی بر روش دلالت­ پژوهی برایشی،  به استخراج و  سهم ­یاریِ آیات مرتبط با خطّ مشی گذاری آموزش پرداخته و پس از سهم­ یاری با کدگذاری و تحلیل دال­ها، به دلالت­های کلان سیاستی آموزشی در تحقق پیشرفت و توسعه فرهنگی دست یافته است. یافته ­ها: از منظر قرآن انسان خلیفه الله، موجودی کرامت یافته و در بهترین صورت و قالب آفریده شده است و دارای دوساحت مادی و معنوی است. توسعه فرهنگی و آموزشی موجب آرامشی است که هم سویه دنیایی و هم رویکرد آن جهانی و آخرتی دارد. قرآن­کریم شاخص­های کلان آموزشی در تحقق توسعه‌ی فرهنگی مطلوب را با دال­هایی چون، رشد و ارتقاء فردی و اجتماعی بر محور تقوی، عقلانیت و خرد ورزی، توجه به سنن الهی در نظام هستی، عدالت و برخورداری آحاد جامعه از آموزش، شایسته ­سالاری در مدیریت آموزشی و نظم ترسیم می کند. بحث و نتیجه­ گیری: سخن از توسعه فرهنگی و شاخص ­های آموزشی  به معنای عدم توجه به رفاه اقتصادی و معیشتی مردم نیست بلکه تامین معیشت مردم ابزاری برای وصول به قرب الهی و بندگی خداوند در سایه حیات طیبه است.