فراکشی ابعاد، ترسیم مدل و اَبَر واژگان مدرسه پژوهنده، با تکنیک پژوهش کیفی داده بنیاد بر اساس دیدگاه متخصصان علم تربیت
نویسندگان
1 دانشیار رشته مدیریت آموزشی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد ساوه، و استاد مدعو واحد علوم و تحقیقات ، دانشگاه آزاد اسلامی ،تهران ، ایران
2 دانشیار رشته مدیریت توانبخشی، دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی، تهران، ایران
3 دانشجوی دکتری مدیریت آموزشی، دانشکده مدیریت و اقتصاد، واحد علوم و تحقیقات،دانشگاه آزاد اسلامی ، تهران، ایران
doi
10.30495/jedu.2023.28189.5649چکیده
مقدمه و هدف: هدف این پژوهش فراکشی ابعاد، ترسیم الگو و اَبَر واژگان مدرسه پژوهنده بود. روش شناسی پژوهش: پژوهش جزو پژوهش های کیفی بود که با استفاده از نظریه داده بنیاد با رویکرد سازاگرا به سرانجام رسید. مشارکت کنندگان در پژوهش متخصصان، صاحبنظران و پژوهشگران رشتة علوم تربیتی بودند. با استفاده از دو تکنیک نمونه گیری هدفمند و گلوله برفی تا رسیدن به مرز اشباع نظری، مصاحبة نیمه ساختاریافته به عمل آمد. یافته ها: با بهره گیری از شیوة نظریة برخاسته از داده ها، با نرم افزار MAXQDA تحلیل انجام و سه مؤلفة نیروی انسانی، جو عمومی مدرسه، و قوانین مقررات به عنوان مضامین اصلی سازة مدارس پژوهنده استخراج گردید. مجموعاً 36 شاخص اصلی، فرعی، و فرعی تر شامل مدیریت پژوهش محور (سیستم تشویقی هدفمند، گفتمان پژوهش محور، تجهیزات پژوهشی، تصمیم سازی علمی، معاونت پژوهشی)، شاخص های پژوهشی، ارزشیابی پژوهش محور، کار گروهی، تفکر انتقادی، کیفیت محوری، رعایت اصول علمی (مسأله محوری، عدم قطعیت، ابهام سازی، تجربه گرایی، اندیشه ورزی، فرایند محوری، تولید علم)، دانش آموز (تأمین نیاز، ارضای کنجکاوی، خلاقیت دانش آموز، اندیشه ورزی دانش آموز، دقت نظر دانش آموز)، معلم (معلم پژوهنده، خلاقیت معلم، اندیشه ورزی معلم، دقت نظر معلم، محتوای کاربردی، روش تدریس تخصصی، طرد حافظه محوری)، اولیاء (اندیشه ورزی والدین، دقت نظر والدین) سازة مدارس پژوهنده را تشکیل دادند. همچنین 3 شاخص تجهیزات پژوهشی، گفتمان پژوهش محور، و معلم پژوهنده از فراوانی تکرار بیشتر و وزن بالاتر برخوردار بوده و در ابرواژگان مدرسة پژوهنده رتبة بالاتری داشتند. بحث و نتیجه گیری: پیشنهاد شد جهت تقویت جایگاه پژوهش در مدرسه و رشد کمی و کیفی آن، 5 مؤلفة معلم، دانش آموز، والدین، قوانین و مقررات، و جو عمومی مدرسه مد نظر دستگاه تعلیم و تربیت قرار بگیرد.