رتبه‌بندی استان‌های کشور از لحاظ عملکرد زیست‌محیطی صنایع با رویکرد توسعه ‌یافته تصمیم‌گیری

نویسندگان

1 مهندسی صنایع دانشگاه صنعتی ارومیه، ارومیه، ایران،

2 عضو هیات علمی دانشگاه صنعتی ارومیه

3 کارشناس ارشد، دانشکده مهندسی عمران، دانشگاه خواجه نصیرالدین‌طوسی، تهران، ایران

doi
10.22060/ceej.2021.18852.6984
چکیده

اﻣﺮوزه مدیریت زیست‌محیطی ﺑﺎ ﺗﺄﮐﯿﺪ ﺑﺮ ﺣﻔﺎﻇﺖ از ﻣﺤﯿﻂ زﯾﺴﺖ ﺑﻪ ﯾﮑﯽ از ﻣﻬم‌ترﯾﻦ ﻣﺴﺎﺋﻞ صنایع ﺗﺒﺪﯾﻞ ﺷﺪه اﺳﺖ. افزایش نگرانی‌های جهانی از اثرات مخرب فعالیت‌های صنعتی موجب تغییرات گوناگونی در سیاست‌ها و راهبردهای دولت‌ها در بهبود عملکرد زیست‌محیطی گردیده است. به همین دلیل، بررسی وضعیت عملکرد زیست‌محیطی صنایع از اهمیت بالایی برخوردار است. این پژوهش استان‌های کشور را از نظر عملکرد زیست‌محیطی صنایع، در ابعاد مختلف، ارزیابی و رتبه‌بندی می‌کند. ابتدا، با بررسی جنبه‌های گوناگون تاثیرات مخرب فعالیت‌های صنعتی بر محیط زیست و بهره‌گیری از نظرات کارشناسان حوزه، یک مجموعه چند‌بعدی از معیارها برای ارزیابی عملکرد زیست‌‌محیطی صنایع استان‌ها ارائه شد. سپس با ارائه و اجرای یک رویکرد توسعه ‌یافته، با ترکیب تکنیک‌های تصمیم‌گیری چند ‌معیاره به ارزیابی و رتبه‌بندی استان‌های کشور از لحاظ عملکرد زیست‌محیطی صنایع پرداخته شد. در گام اول، با استفاده از رویکرد ترکیبی از روش‌های آزمایشگاه ارزیابی و آزمون تصمیم‌گیری و فرایند تحلیل شبکه‌ای (DANP)، تعاملات متقابل بین معیارها و زیرمعیارهای پژوهش استخراج و وزن آن‌ها محاسبه گردید. سپس، از تکنیک ارزیابی نسبت جمعی (ARAS) برای به دست آوردن ضرایب مطلوبیت نسبی و رتبه‌بندی استان‌ها، بهره گرفته شد. نتایج نشان می‌دهد که صنایع استان‌های شمال غربی و جنوب غربی ایران در مقایسه با سایر استان‌ها، از عملکرد زیست‌محیطی بهتری برخوردارند. در این ارزیابی استان‌های بوشهر، خراسان شمالی و خوزستان به ترتیب با ضرایب مطلوبیت نسبی 0/488، 0/412 و 0/401 در رتبه‌های اول تا سوم قرار گرفتند.