مقایسه‌ رفتار اطلاع‌یابی دانشجویان کارشناسی ارشد دانشگاه علوم پزشکی اصفهان و دانشگاه اصفهان در تدوین پایان‌نامه بر اساس الگوی فرایند جست‌وجوی اطلاعات Carol Kuhlthau

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد کتابداری و اطلاع‌رسانی پزشکی ، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران

2 مربی، کتابداری و اطلاع‌رسانی پزشکی گروه کتابداری و اطلاع رسانی پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران

3 دانشیار، علم اطلاعات و دانش شناسی، مرکز تحقیقات فناوری اطلاعات در امور سلامت، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران

4 استادیار، کتابداری و اطلاع‌رسانی پزشکی گروه کتابداری و اطلاع رسانی پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران

5 مربی، آمار حیاتی، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران

doi
چکیده

مقدمه: رفتار اطلاع­یابی از مهمترین موضوع­های مورد توجه پژوهشگران، برای شناسایی نیازهای واقعی و مشکلات استفاده­کنندگان در بازیابی و استفاده از اطلاعات است  و در این میان پیامد نگاه فرایندی به جست­وجوی اطلاعات، بازنگری در نحوه و نوع خدمات اطلاعاتی است که می­توان به مراجعه­گنندگان ارائه کرد. هدف این پژوهش مقایسه­ رفتار اطلاع­یابی دانشجویان کارشناسی ارشد دانشگاه علوم پزشکی اصفهان و دانشگاه اصفهان در تدوین پایان­نامه بر اساس الگوی فرایند جست­وجوی اطلاعات Kuhlthau  در سال 1391 خورشیدی و در محیط کتابخانه­ای و الکترونیکی بوده است. روش بررسی: روش پژوهش، پیمایشی و ابزار گردآوری داده­ها، پرسشنامه نارمنجی است که بر اساس پرسشنامه «کراکر» با عنوان «پرسشنامه فرایند پژوهش» بومی­سازی شده است. روایی ابزار توسط متخصصان کتابداری و اطلاع­رسانی تأیید و نارمنجی(1389) میزان Cronbach's alpha را جهت پایایی پرسشنامه، برای جنبه­های شناختی (اندیشه­ها) 78درصد  و برای جنبه­های عاطفی 87درصد ذکر نموده است (6). جامعه آماری پژوهش، کلیه دانشجویان کارشناسی ­ارشد در حال تحصیل ورودی سال 1390 تا 1388 خورشیدی ، دانشگاه­ علوم­پزشکی اصفهان و دانشگاه اصفهان بودند. حجم نمونه بر اساس فرمول کوکران 196 نفر تعیین شده و نمونه­گیری به صورت تصادفی طبقه­ای انجام گرفت. نوع آمار، توصیفی (میانگین و توزیع فراوانی) و استنباطی (آزمون تی مستقل و همبستگی پیرسون) و نرم­افزار مورد استفاده SPSS20 بوده است. یافته­ها: دانشجویان دو دانشگاه مورد بررسی، مراحل الگوی Kuhlthau را با تفاوت­های عمده­ای طی کرده­اند؛ به­­طوری­که فقط دانشگاه علوم پزشکی اصفهان در یک یا چند مرحله  از ترتیب مراحل این الگو تبعیت کرده است. در حیطه احساسات، در مراحل اول (شروع) و ششم (ارائه) تفاوت معناداری بین دانشجویان دو دانشگاه مشاهده شد. تفاوت در حیطه کنش­ها (مجموع مراحل) بین دو دانشگاه معنادار بود. بررسی رابطه جنسیت با مراحل الگوی Kuhlthau نشان داد که تنها بین مرحله چهارم (خاص کردن موضوع) و نمره کل حیطه احساسات بین دو جنس اختلاف معناداری وجود دارد. همچنین بین مرحله سوم (بررسی اطلاعات) حیطه احساسات با سن دانشجویان رابطه معکوس و معناداری مشاهده شد. نتیجه­گیری: نتایج نشان داد که دانشجویان دانشگاه اصفهان در تدوین پایان­نامه مطابق با مراحل الگوی Kuhlthau عمل نکرده­اند و دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی اصفهان نیز تنها از یک پنجم ترتیب آن پیروی کرده­اند. در برخی مراحل حیطه احساسات و حیطه کنش­ها بین رفتار اطلاع­یابی دانشجویان دو دانشگاه تفاوت معناداری وجود دارد. بین مرحله چهارم (خاص کردن موضوع) حیطه احساسات الگوی Kuhlthau با جنسیت رابطه معناداری وجود دارد به­نحوی­که مردان اطمینان بیشتری در فرایند جست­وجوی اطلاعات از خود نشان می­دهند. همچنین بین احساسات مرحله سوم (بررسی اطلاعات) با سن رابطه معکوس و معناداری وجود دارد به­طوری­که با افزایش سن دانشجویان تردید کمتری در فرایند جست­وجوی اطلاعات از خود نشان می­دهند. واژه­­های کلیدی: رفتار اطلاع­یابی؛  دانشجویان؛  پایان­نامه های دانشگاهی؛  دانشگاه­ها.