سمیت تنفسی و اثر دورکنندگی اسانس پوست میوه لیمو شیرین (.Citrus Limetta (L روی چهار آفت سخت بالپوش انباری

doi
چکیده

در این تحقیق سمیت تنفسی و دورکنندگی اسانس پوست میوه لیمو شیرین Citrus limetta روی شپشه دندانه­ دارOryzaephilu ssurinamensis، شپشه برنج Sitophilus oryzae، سوسک کشیش Rhizopertha dominica وشپشه آرد Tribolium confusumمورد بررسی قرار گرفت. در آزمایش ­های سمیت تنفسی علاوه بر زیست سنجی و تجزیه پروبیت اثر اسانس روی آفات، کارایی اسانس با مبنا قرار دادن دو شاخص غلظت و مرگ­ ومیر موثر نیز برآورد شد. در روش اول پایین‌ترین غلظت لازم برای ایجاد مرگ‌ومیر موثر (بیش از 90 درصد) روی هر کدام از گونه­ ها بدست آمد. در روش دوم حساسیت متفاوت گونه­ ها از طریق مقایسه کارایی دو غلظت پایین (50-0 درصد مرگ‌ومیر) و بالا (100-50 درصد مرگ‌ومیر) آزمایش شد. قابلیت دورکنندگی اسانس با استفاده از چهار غلظت 1/0، 2/0، 41/0 و µL/cm²83/0 برآورد شد. میزان LC50 اسانس برای آفات ذکر شده به­ ترتیب 9/208، 99/248، 66/328 وµl/L air 12/257 برآورد شد که نشان دهنده حساسیت بیشتر شپشه دندانه­ دار بود. در آزمایش­ های شاخص غلظت، مقادیر بدست آمده بترتیب 600 (100% مرگ‌ومیر)، 625 (95% مرگ‌ومیر)، 700 (100% مرگ‌ومیر) و µl/L air 375 (5/92% مرگ‌ومیر) بود. در آزمایش­ های شاخص مرگ­ومیر، غلظت پایین (µl/L air175) به­ ترتیب باعث 1/13±5/42، 0±20، 4/6±15 و 4/9±5/12 درصد مرگ­ومیر و غلظت بالا (µl/L air 350) به­ ترتیب باعث 7/4±5/72، 5/6±65، 5/8±5/52 و 5/8±5/72 درصد مرگ­ ومیر شدند. میانگین دورکنندگی ناشی از چهار غلظت در سه ساعت پس از تیمار برای آفات ذکر شده به­ ترتیب 9/15±6/66، 6/9±9/49، 6/1±3/48 و 1/4±3/83 درصد بود. نتایج این تحقیق نشان دهنده کارایی متوسط اسانس پوست میوه لیمو شیرین برای کنترل این سخت ­بالپوشان آفت محصولات انباری است.