شناسایی آسیب‌ها و تهدیدهای موثر بر مدیریت علم دانشگاه (مورد مطالعه دانشگاه آزاد اسلامی)

نویسندگان

1 دانشیار، برنامه‌ریزی درسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی. تهران، ایران

2 دانش‌آموخته دکتری مدیریت آموزش عالی، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

3 دانشیار گروه مدیریت و برنامه‌ریزی آموزشی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران. تهران، ایران

doi
10.30495/jedu.2022.26058.5199
چکیده

مقدمه و هدف: امروزه واژه تولید علم در ادبیات کشور جایگاه ویژه ای پیدا کرده است. هدف از تحقیق حاضر شناسایی آسیب ها و تهدیدهای موثر برمدیریت علم دانشگاه بود. روش شناسی پژوهش: این پژوهش از نظر هدف کاربردی، از نظر شیوه گردآوری اطلاعات، توصیفی‌- پیمایشی و از نظر ماهیت داده‌ها "آمیخته" از نوع اکتشافی انجام شده است. در بخش کیفی از تعداد 17 نفر از اعضاء هیات علمی دانشگاه آزاد اسلامی از طریق نمونه گیری هدفمند و با استفاده از روش گلوله برفی تا مرز اشباع نظری مطالعه به عمل آمده و داده­ها  با استفاده از مصاحبه عمیق و نیمه ساختار یافته جمع­آوری شد. برای روایی بخش کیفی از مثلث­‌سازی منابع داده‌­ها برای غلبه بر سوگیریهای ذاتی ناشی از به­‌کار­گرفتن یک منبع در مطالعات استفاده شد. برای تعیین پایایی، روش پایایی توافق میان دو کدگذار به­‌کارگرفته شد و تحلیل داده­ها با روش تحلیل محتوای استقرایی با استفاده از کدگذاری در سه سطح باز، محوری و انتخابی انجام شد. در بخش کمی ابزار پژوهش پرسشنامه بودکه از تعداد 514 نفر از اساتید و اعضاء هیات علمی دانشگاه آزاد اسلامی با روش نمونه گیری خوشه‌ای مطالعه به عمل آمد. روایی پرسشنامه­ از طریق روایی محتوا (نظر اعضای مصاحبه شونده و صاحب نظران) و روایی سازه (با استفاده از تحلیل عاملی تاییدی) انجام شد. بعد کمی با استفاده از نرم افزار Smart PLS و در قالب روش مدل­سازی معادلات ساختاری (تحلیل عاملی) انجام شده است. یافته ­ها: نتایج مطالعه کیفی نشان داد شاخص­های؛ سیاست­های ساختاری و مدیریتی، محیط آموزشی، محیط ارتباطی، محیط حقوقی و محیط فکری و انگیزشی جز ابعاد و نشانگرهای مربوط به بعد شناخت آسیب­ها و شاخص­های؛ شرایط زمینه­ای (محیط نزدیک) و شرایط مداخله گرها (محیط دور) جز ابعاد و نشانگرهای مربوط به بعد شناخت تهدیدها می باشند. بحث و نتیجه ­گیری: آسیب­ها و تهدیدهای داخلی تولید علم قابلیت تحلیل و پیش­بینی بیشتری نسبت به تهدیدات خارجی دارند و برای مدیریت علم ابتدا می بایست این آسیب­ها مورد توجه قرار گیرند.