نقش گردشگری دانش محور در توسعه جوامع محلی ( مطالعه موردی: ژئوپارک قشم)
نویسندگان
1 کارشناس ارشد جغرافیا و برنامهریزی گردشگری، دانشگاه تهران، تهران، ایران
2 استادیاردانشگاه تهران
3 دکتری جغرافیا و برنامهریزی روستایی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
4 دکتری جغرافیا و برنامهریزی روستایی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
doi
10.22034/jtd.2019.190583.1770چکیده
ژئوتوریسم، گردشگری مبتنی بر دانش است که با حفاظت از میراثهای زمینشناسی، با رونق-بخشی به اقتصاد محلی، افزایش دانش جامعه و حفظ فرهنگ بومی نقش مهمی در توسعه پایدار ایفا میکند. ژئوپارکهای روستایی (پارکهای زمینشناسی) به عنوان مقصدهای جدید گردشگری دانش محور، یک نوآوری برای انتقال دانش زمین است که میتواند راهکاری نوین برای دستیابی به توسعه پایدار روستایی باشد. هدف پژوهش حاضر، مطالعه تاثیر ژئوتوریسم و ژئوپارک قشم به عنوان تنها ژئوپارک جهانی ایران، در توسعه روستاهای جزیره قشم است. روش جمعآوری دادهها مبتنی بر روشهای اسنادی و پیمایشی است. ابزار اصلی جمعآوری اطلاعات، پرسشنامه محقق ساخته است که روایی آن با کسب نظرات از کارشناسان مربوطه و پایایی آن با محاسبهی ضریب آلفای کرونباخ، به تایید رسیدهاست. تحلیل اطلاعات نیز با استفاده SPSS، Lisrel و GIS صورت گرفت. جامعه آماری تحقیق، خانوارهای 20 روستای جزیره که در محدوده 23 ژئوسایت ژئوپارک قشم واقع شدهاند، است. نتایج مطالعه اسنادی موجود نشان می-دهد میزان رشد فرصتهای شغلی در مناطق روستایی جزیره طی سال های 1385- 1390 و 1390 – 1395، به ترتیب 53/2 و 64/4 درصد بودهاست و 98/28 درصد از مهاجرتها به روستاهای جزیره قشم با هدف جستجوی کار و یا جستجوی کار بهتر بودهاست. نتایج مطالعه میدانی نیز نشان میدهد از مجموع سه هدف اصلی شبکه جهانی ژئوپارک، گسترش ژئوتوریسم و تأسیس ژئوپارک قشم به ترتیب در بعد حفاظت از میراث تاریخی و طبیعی 98 درصد، در بعد آموزش و حفظ فرهنگ بومی 84 درصد و در نهایت در بعد رونق اقتصاد جامعه محلی 83 درصد تأثیرگذار بودهاست.