تعیین ضریب دبی سرریز اوجی و مطالعه اثرات استغراق، شیب بالادست و ارتفاع کف بند بر میزان تغییرات آن

نویسندگان

1 Tabriz University, Agricultural faculty, Irrigation department

2 دانشگاه تبریز . تبریز ، ایران

3 عضو هیات علمی و دانشیار گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز

doi
10.22060/ceej.2020.17257.6503
چکیده

دبی جریان عبوری از روی سرریز اوجی به طول سرریز، بار آبی بالادست و ضریب دبی جریان بستگی دارد. عوامل متعددی نیز بر ضریب دبی جریان اثر می­‌گذارند. در این پژوهش، به بررسی برخی از پارامترهای مؤثر بر ضریب دبی سرریز اوجی مانند: شیب وجه بالادست، ارتفاع کف‌بند و استغراق پایین‌­دست پرداخته شده است. بدین منظور، مدل­‌های فیزیکی از سرریز اوجی ساخته شد. این مدل‌­ها دارای شیب متفاوت در وجه بالادست (وجه قائم و شیب­‌های 18، 33 و 45 درجه)، دارای ارتفاع کف­بند متفاوت 3، 5، 7 و 10 سانتی­‌متری در پایین‌­دست در حالت جریان آزاد و سرریز اوجی دارای شیب وجه قائم بالادست ولی در حالت مستغرق می‌­باشند. نتایج نشان داد که برای همه سرریزها، ضریب دبی با افزایش پارامتر P/He ابتدا سیر صعودی داشته و سپس روند ثابتی دارد. مقدار ضریب دبی از حدود 25/2 در حالت جریان آزاد به 15/2 در حالت جریان مستغرق کاهش می‌­یابد. به ازای یک بار آبی (He) معین، سرریزهای دارای کف­بند و حالت مستغرق، میزان دبی کمتری از خود عبور می‌­دهند. همچنین با استغراق سرریز با شیب وجه قائم بالادست، نحوه­‌ی تغییر ضریب دبی نسبی با پارامتر  (hd/He )، ابتدا روند ثابتی داشته و سپس کاهش یافته است. آستانه­‌ی استغراق (hd/He) در این پژوهش برای این سرریز 0/75 می‌­باشد و با افزایش نسبت استغراق (hd/He) از حدود 75/0 تا 1، ضریب دبی نسبی (Cs/C0) از 88/0 به 24/0 کاهش می­‌یابد.