شناسایی نهادهای مؤثر در شکل گیری اکوسیستم نوآوری در مناطق آزاد تجاری و صنعتی ایران
نویسندگان
1 استاد تمام گروه مدیریت دولتی دانشکده مدیریت دانشگاه تهران، تهران، ایران
2 دانشجوی دکتری سیاستگذاری علم و فناوری دانشکده مدیریت دانشگاه تهران؛ تهران، ایران
3 استاد تمام گروه مدیریت صنعتی دانشکده مدیریت دانشگاه تهران؛ تهران، ایران
doi
چکیده
مناطق آزاد تجاری و صنعتی یکی از استراتژیهای نسبتا موفق توسعه فناوری و رشد فعالیتهای نوآورانه به منظور دستیابی به رشد اقتصادی سرزمین اصلی در بسیاری از کشورهای دنیا بوده است. بررسیهای مختلف نشان میدهد که شکلگیری اکوسیستم نوآوری در این مناطق به دلیل داشتن نهادهایی از قبیل قوانین حمایتی، دسترسی راحتتر به شبکه بازیگران بینالمللی، زیرساختهای مجهز، و فضای مناسب کسب و کار به راحتی قابل انجام است. تجربیات جهانی نیز موید این نکته است که بسیاری از دولتها با شکلدهی اکوسیستم خلق ارزش ناشی از انجام فعالیتهای نوآورانه در این مناطق، به توسعه فناوری و در نتیجه رشد اقتصادی در سرزمین اصلی کمک کردهاند. در ایران نیز علیرغم سابقه بیش از نیم قرن در حوزه تاسیس و مدیریت مناطق آزاد تجاری و صنعتی، اما متاسفانه نه تنها اکوسیستم نوآوری در این مناطق در شکل نگرفته بلکه ماموریتهای ابتدایی این مناطق نیز مانند صادرات مجدد و جذب سرمایهگذاری مستقیم خارجی نیز مورد بی توجهی قرار گرفته است. مطالعات انجام شده در میان مناطق آزاد تجاری و صنعتی ایران و درسهای آموخته شده از تجارب موفق جهانی در این زمینه، نشاندهنده این امر است که برای شکلگیری اکوسیستم نوآوری در مناطق آزاد تجاری و صنعتی در راستای انجام فعالیتهای نوآورانه، توسعه فناوری، رشد اقتصادی و در نتیجه اثرگذاری بر اقتصاد سرزمین اصلی، نیاز به ایجاد نهادهای جدید و یا اصلاح و حذف نهادهای فعلی میباشد. این پژوهش به دنبال ارائه الگوی نهادی شکلگیری اکوسیستم نوآوری در مناطق آزاد تجاری و صنعتی ایران میباشد.