فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

دشت علی آباد قم واقع در مرکز ایران یکی از مناطقی است که در سال­ های اخیر به سبب استخراج بیش از حد منابع آب زیرزمینی دچار پدیده فرونشست گردیده است. در این پژوهش با استفاده از روش تداخل‌سنجی تفاضلی راداری به کمک تصاویر سنجنده سنتینل 1  تغییر شکل عمودی زمین در دشت علی‎آباد در بازه زمانی 18 ماهه از فروردین 1394 تا شهریور 1395 مورد پایش قرار گرفت و نتایج حداکثر میزان فرونشست حدود 240 میلی متر را نمایان ساخت. همچنین نتایج نشان می ­دهد فرونشست در این دشت پدیده­ ای ادامه دار، پیش­رونده و با توزیع مکانی نسبتاً ثابت است. در ادامه بررسی تغییرات سطح آب زیرزمینی در دشت ساوه از مهرماه سال 1381 لغایت شهریور سال 1395 نشان­دهنده حداکثر افت سطح آب زیرزمینی به میزان 44- متر می ­باشد. مقایسه نقشه تغییرشکل زمین با نقشه تغییرات سطح آب زیرزمینی نشان می‌دهد رابطه مستقیمی بین توزیع فضایی و شدت تغییرشکل زمین و افت آب‌های زیرزمینی وجود دارد. از سوی دیگر نتایج مقایسه روند تغییرات ضخامت آبرفت در مقایسه با تغییرشکل زمین نشان می­ دهد که ضخامت آبرفت دشت علی ­آباد از حدود 20 متر در شرق منطقه مورد مطالعه تا 300 متر در غرب و مرکز متغیر می‌باشد و رابطه مستقیم معنی‌داری بین این دو پارامتر در منطقه مورد مطالعه وجود ندارد. از سوی دیگر بررسی ­ها نشان دادند نوع لایه ­بندی و وجود لایه­ هایی از جمله سازندهای ریزدانه با ضخامت زیاد از عوامل دیگر تأثیرگذار در شدت و نرخ پدیده فرونشست در دشت علی­ آباد می­ باشد. در ادامه با توجه به وجود رابطه مستقیم تغییرات تراز آب زیرزمینی با میزان فرونشسیت در منطقه مورد مطالعه، بررسی بیلان آب زیرزمینی دشت علی ­آباد کسری ذخیره آبخوان به میزان 88/17 میلیون مترمکعب در سال را آشکار نمود. در همین راستا بررسی منابع بهره ­برداری و نوع مصرف منابع زیرزمینی دشت نشان می­ دهد که بیش از 98 درصد برداشت از آبخوان از طریق چاه­ ها صورت می­ گیرد که 92 درصد آن برای مصارف کشاورزی می­ باشد. بر این اساس سامان­دهی بهره­ برداری از چاه­ ها، کنترل بهره­ برداری­ های غیرمجاز و بازنگری در الگوی کشت و آبیاری به عنوان راهکارهای ضروری جهت احیاء و تعادل بخشی منابع آب­ زیرزمینی دشت پیشنهاد می ­گردد.