فراتحلیل رابطه ی عوامل درون مدرسه ای و عملکرد تحصیلی فراگیران ایرانی
نویسندگان
1 دکتری تخصصی روان شناسی تربیتی، دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، تبریز، ایران.
2 استاد، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، تبریز، ایران
doi
10.30473/etl.2026.73436.4329چکیده
وجود پژوهشهای متعدد و گاه متناقض در حوزه رابطه عوامل درونمدرسهای و عملکرد تحصیلی لزوم انجام یک پژوهش ترکیبی در این حوزه را تأکید میکند. این پژوهش به روش فراتحلیل و با هدف تعیین اندازه اثر ترکیبی رابطۀ عوامل درونمدرسهای و عملکرد تحصیلی فراگیران ایرانی انجام شده است. جامعه آماری شامل مطالعات در دسترس مرتبط در داخل کشور بود که در بین سالهای 1390 تا 1401 منتشر شده بود. برای جمعآوری اطلاعات از چکلیست مشخصات طرحهای پژوهشی مصرآبادی (1389) استفاده شد. پس از بررسی ملاکهای ورود و خروج، 376 اندازه اثر از 278 مطالعه داخل کشور به دست آمد. به منظور تجزیه و تحلیل دادهها از تحلیل حساسیت، نمودار قیفی، مدلهای ثابت و تصادفی و تحلیل ناهمگنی با استفاده از CMA استفاده شد. تحلیل اطلاعات حاصل از پژوهش نشان داد که میانگین اندازه اثر کلی برای مدل اثرات ثابت 288/0 و برای مدل اثرات تصادفی 321/0 است. با توجه به ناهمگنی اندازههای اثر، تأثیر متغیرهای تعدیلکننده بررسی شد. نتایج تحلیل پژوهش نشان داد که در بین زیرمؤلفههای عوامل درونمدرسهای، عوامل آموزشی با اندازه اثر 336/0، عوامل روانشناختی با اندازه اثر 326/0 و عوامل محیطی با اندازه اثر 298/0 به ترتیب دارای بیشترین تأثیرگذاری بر عملکرد تحصیلی فراگیران هستند. همچنین نتایج تحلیل پژوهش نشان داد در بین عوامل آموزشی، نوع آموزش ارائهشده با اندازه اثر 428/0 تأثیر بیشتری بر عملکرد تحصیلی فراگیران دارد. بر پایه اندازه اثرهای بهدستآمده میتوان دریافت که عوامل درونمدرسهای با اندازه اثر 321/0، تأثیر مثبت و معناداری روی عملکرد تحصیلی فراگیران ایرانی میگذارند که بر اساس ملاک کوهن (1988) تأثیر متوسط و مطلوبی محسوب میشود. با لحاظ یافتههای این فراتحلیل، ارائه برنامههایی در راستای معرفی عوامل درونمدرسهای و تأثیر آن بر عملکرد تحصیلی فراگیران، ضرورتی است که باید بیشازپیش مورد توجه قرار گیرد.