ارزیابی و اوﻟﻮﻳﺖﺑﻨﺪی رﻳﺴﻚ پروژههای ﻣﺸﺎرﻛﺖ ﻋﻤﻮﻣﻲ ﺧﺼﻮﺻﻲ ﺑﺮ ﻣﺒﻨﺎی ﺗﻠﻔﻳﻖ ﺗﻜﻨﻳﻚهای ﺗﺼﻤﻳﻢﮔﻳری ﭼﻨﺪ ﻣﻌﻳارزیابی و اوﻟﻮﻳﺖﺑﻨﺪی رﻳﺴﻚ پروژههای ﻣﺸﺎرﻛﺖ
نویسندگان
1 گروه عمران، واحد بین المللی کیش، دانشگاه آزاد اسلامی، جزیره کیش، ایران
2 گروه عمران، واحد رودهن، دانشگاه آزاد اسلامی، رودهن، ایران
3 گروه عمران، واحد صفادشت، دانشگاه آزاد اسلامی، صفادشت، ایران
doi
10.22060/ceej.2020.16664.6292چکیده
اﺟﺮای ﭘﺮوژهﻫﺎی زﻳﺮﺳﺎﺧﺘﻲ از ﺟﻤﻠﻪ ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﻬﻢ و ﺣﻴﺎﺗﻲ در رﺷﺪ و ﺗﻮﺳﻌﻪی اﻗﺘﺼﺎدی ﻛﺸﻮرﻫﺎ ﺑﻪ ﺷﻤﺎر ﻣﻲرود. در سالهای اﺧﻴﺮ بدﻟﻴﻞ رﺷﺪ روزاﻓﺰون ﺟﻤﻌﻴﺖ و ﺗﻮﺳﻌﻪ اﻗﺘﺼﺎدی ﻛﺸﻮرﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ در ﺣﺎل ﺗﻮﺳﻌﻪ، ﻧﻴﺎز ﺷﺪﻳﺪی ﺑﻪ ﺗﻮﺳﻌﻪ زﻳﺮﺳﺎﺧﺖﻫﺎ در ﺑﺴﻴﺎری از ﻛﺸﻮرﻫﺎ اﺣﺴﺎس ﻣﻲﺷﻮد. ﻳﻜﻲ از ﻣﻬﻤﺘﺮﻳﻦ ﺟﻨﺒﻪﻫﺎی ﺳﺎﺧﺖ و ﺗﻮﺳﻌﻪ ﭘﺮوژهﻫﺎی ﻋﻤﺮاﻧﻲ، ﺗأﻣﻴﻦ ﻣﺎﻟﻲ ﭘﺮوژهﻫﺎﺳﺖ ﻛﻪ ﻣﻬﻤﺘﺮﻳﻦ ﻧﻘﺶ را در ﺗﻮﺳﻌﻪ و رﺳﻴﺪن ﺑﻪ اﻫﺪاف از ﭘﻴﺶ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺷﺪه اﻳﻔﺎ ﻣﻲﻛﻨﺪ. به همین ﻣﻨﻈﻮر در ﭘﮋوﻫﺶ ﺣﺎﺿﺮ، ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﻣﻮردی در ﭘﺮوژهﻫﺎی آزادراﻫﻲ ﻛﺸﻮر اﻳﺮان و اﻧﺠﺎم ﻣﺼﺎﺣﺒﻪﻫﺎی ﻧﻴﻤﻪ ﺳﺎﺧﺘﺎر ﻳﺎﻓﺘﻪ ﺑﺎ ﻣﺘﺨﺼﺼﻴﻦ و ﺧﺒﺮﮔﺎن در زﻣﻴﻨﻪ ﻗﺮاردادﻫﺎی ﻣﺸﺎرﻛﺖ ﻋﻤﻮﻣﻲ- ﺧﺼﻮﺻﻲ در ﻛﺸﻮر قرار گرفته است. بدین منظور در گام نخست به شناسایی و غربال ریسکها از دیدگاه کارشناسان ﻗﺮاردادﻫﺎی ﻣﺸﺎرﻛﺖ ﻋﻤﻮﻣﻲ- ﺧﺼﻮﺻﻲ و معرفی معیارهای ارزیابی ریسک پرداخته، سپس با استفاده از روش تحلیل نسبت ارزیابی وزندهی تدریجی، وزن معیارها در پروژه آزادراه تهران شمال بدست آورده شد. در نهایت رتبهبندی نهایی ریسکهای ﻗﺮاردادﻫﺎی ﻣﺸﺎرﻛﺖ ﻋﻤﻮﻣﻲ- ﺧﺼﻮﺻﻲ، با در نظر گرفتن نتایج گامهای اولیه و با استفاده از روش ارزیابی تناسب جامع صورت گرفته است. از این رو جهت ارزیابی و رتبهبندی ریسکهای پروژه مشارکت عمومی- خصوصی، ریسکهای شناسایی شده در کام اول غربالگری و در گام نهایی رتبهبندی شدند. نتایج نشان میدهد که ریسکهای کیفیت پایین مواد و تجهیزات، مقاومت از طرف ذینفعان برای تصویب و نداشتن اهداف واقعبینانه از اهمیت بالایی برخوردار هستند. چارچوب پیشنهادی میتواند به ذینفعان ﻗﺮاردادﻫﺎی ﻣﺸﺎرﻛﺖ ﻋﻤﻮﻣﻲ- ﺧﺼﻮﺻﻲ کشورهای در حال توسعه کمک کند تا ریسکهای قراردادهای مشارکت عمومی را بهتر مدیریت کنند.