واکاوی تغییرات فصلی و سالانه سلول هادلی در دوره آماری 2025-1980

نویسندگان

1 گروه هواشناسی همدیدی و دینامیکی، پژوهشگاه هواشناسی و علوم جو، تهران، ایران

2 گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

doi
10.22059/jphgr.2026.411156.1007919
چکیده

در این پژوهش برای آشکارسازی و تحلیل تغییرات سلول هادلی در دو نیمکره شمالی و جنوبی، از داده‌های روزانه مؤلفه نصف‌النهاری و مؤلفه قائم بردار باد در دوازده تراز فشاری استاندارد با کف و سقف به ترتیب 1000 و 100 هکتوپاسکال روی یک شبکه منظم دو بعدی که نیمکره شمالی و جنوبی را در برمی‌گیرد، در دوره آماری 2025-1980 استفاده شد و سپس با تحلیل میانگین مداری تابع جریان جرم نصف‌النهاری، میانگین مداری مؤلفه قائم باد و گرادیان نصف‌النهاری تابع جریان، ویژگی‌های سلول هادلی آشکارشده در هر دو نیمکره بررسی گردید. نتایج این پژوهش نشان داد که تغییرات عرض‌های جغرافیایی مربوط به لبه‌های استوایی، جنب حاره و نیز هسته مرکزی سلول هادلی در هر دو نیمکره از روند خاصی پیروی نمی‌کند درحالی‌که شدت هسته مرکزی هادلی شمالی (جنوبی) دارای روند صعودی (نزولی) است که مقدار روند در هر دهه به منبع داده و دوره آماری بکار رفته در پژوهش بستگی دارد. همچنین میانگین مساحت زیر منحنی 5 واحدی در سلول هادلی جنوبی حدود 6/1 برابر بیشتر از سلول هادلی شمالی است. بعلاوه در تابستان هر نیمکره، شاخه صعودی سلول هادلی در نیمکره تابستانی و شاخه نزولی آن در نیمکره زمستانی آشکار می‌شود.. بررسی‌ها نشان داد که در فصل DJF شدت سلول هادلی شمالی 4 برابر جنوبی است ولی در فصل JJA، شدت سلول هادلی جنوبی 8 برابر شمالی هست. بعلاوه شدت سلول هادلی شمالی زمستانه 8 برابر تابستانه است ولی سلول هادلی جنوبی زمستانه 4 برابر تابستانه هست. بنابراین سلول هادلی در زمستان هر نیمکره قوی‌تر است.