اثر پیش‌بینی‌کنندگی کارکردهای اجرایی و باورهای فراشناختی مثبت تحصیلی بر درگیری تحصیلی: بررسی نقش واسطه‌ای تاب‌آوری شناختی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری روان‌شناسی تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران.

2 دانشیار، گروه روانشناسی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران

doi
10.30473/etl.2025.74605.4403
چکیده

هدف از انجام این پژوهش، آزمون برازندگی مدل مفروض درگیری تحصیلی بر اساس کارکردهای اجرایی و باورهای فراشناختی مثبت با توجه به نقش میانجی‌گری تاب‌آوری شناختی در دانشجویان بود. این پژوهش از لحاظ هدف کاربردی و توصیفی از نوع همبستگی و مدل‌یابی معادلات ساختاری بود. جامعه آماری پژوهش را کلیه دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی ایران تشکیل می‌دهند که در سال 1404 - 1403 مشغول به تحصیل بودند. نمونه‌ای به تعداد 208 نفر در نظر گرفته شد که به شیوه نمونه‌گیری تصادفی خوشه‌ای انجام شد. به منظور جمع‌آوری داده از پرسش‌نامه درگیری تحصیلی ریو (۲۰۱۳)، پرسش‌نامه تاب‌آوری شناختی اسمیت (2015)، پرسش‌نامه باورهای فراشناختی مثبت ولز در سال (۱۹۹۷) و پرسش‌نامه کارکرد اجرایی بارکلی (۲۰۱۱) جهت جمع‌آوری اطلاعات استفاده کردیم. از نرم‌افزار 26 - spss و pls برای تحلیل داده‌ها و برازش مدل استفاده شد. داده‌ها به روش ماتریس همبستگی و مدل‌یابی معادلات ساختاری تحلیل شد. یافته‌ها نشان داد که شاخص‌های ضریب استاندارد و مستقیم کارکردهای اجرایی (05/0 P< و 20/0=β)، باورهای فراشناختی مثبت (05/0 P< و 18/0=β) و تاب‌آوری شناختی (001/0 P< و 50/0=β) بر درگیری تحصیلی اثر مستقیم و معنادار دارد. ضریب استاندارد و مستقیم کارکردهای اجرایی (001/0 P< و 45/0=β)، باورهای فراشناختی مثبت (001/0 P< و 39/0=β) بر تاب‌آوری شناختی اثر مستقیم و معنادار دارد. مسیرهای غیرمستقیم از طریق تاب‌آوری شناختی نیز معنادار بودند؛ به‌گونه‌ای که کارکردهای اجرایی (001/0 P< و 22/0=β) و باورهای فراشناختی (001/0 P< و 19/0=β) با واسطه تاب‌آوری شناختی اثر غیرمستقیمی بر درگیری تحصیلی داشتند. یافته‌های این پژوهش نقش مؤثر توانمندی‌های شناختی و فراشناختی را در درگیری تحصیلی تأیید می‌کند و بر اهمیت تقویت تاب‌آوری شناختی در مداخلات آموزشی تأکید دارد.