بررسی نشانه‌شناختی اشعار برگزیدة‌ اخوان ثالث

نویسندگان

1 دانشکده زبان ها و ادبیات خارجی، دکترای زبان

2 مربی زبان و ادبیات انگلیسی، دانشکدة علوم انسانی، دانشگاه آزاد قائمشهر، قائمشهر، ایران

doi
10.22059/jor.2014.84584
چکیده

نشانه‌شناسی‌ که در مجموع علم نشانه‌ها به‌حساب می‌آید، گسترة وسیعی از رشته‌ها و کانون‌های مختلف فکری را شامل می‌شود و اصول‌ و راه‌کارهای آن‌ها را مورد استفاده قرار می‌دهد. نشانه‌شناسی محدود به ‌ادبیات نمی‌شود و مجموعه‌ای از علوم و متون و بافت‌های متفاوت را دربر می‌گیرد که البته‌ پرداختن‌ به آن‌ها از چارچوب این بحث خارج است. اما نشانه‌شناسی شعر که موضوع‌‌ اصلی این کار را تشکیل می‌دهد، به ‌لحاظ پیام زیباشناختی و رمزگان هنری نهفته درآن نظام نشانه‌ای بسیار پیچیده‌‌ای را به ‌نمایش می‌گذارد که درخور تأمل است. مقالة پیش‌رو، نگرش نشانه‌شناختی است‌ به دو شعر برگزیدة اخوان‌ ثالث‌: «آن‌گاه پس از تندر» و «قصة‌ شهر سنگستان». این تحلیل بر پایة این اصل که شاعر سازنده‌ و مبدع نشانه‌هاست بنا شده و با اعتقاد به ‌اینکه از طریق همین نشانه‌ها و رابطه‌هایی که میان آن‌ها وجود دارد، معنا به خواننده‌ انتقال می‌یابد. نوع نشانه‌هایی که در این شعر به‌کار رفته، انسجام ساختاری آن‌ها، روابط جانشینی و همنشینی و چیدمان و تلفیق ماهرانه تصاویر شاعرانه‌ شعرها، همگی به ‌سوی وحدت شعری در حرکت است و به شاعر توانایی می‌بخشد که به ‌بهترین شکل‌ ممکن، تجربه‌ حسی- روانی خویش را به‌ مخاطب القا کند.