توسعة مدل مفهومی معلم اَمن: یک مطالعة دادهبنیاد
نویسندگان
1 استادیار گروه روانشناسی تربیتی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
2 کارشناسی ارشد روانشناسی تربیتی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.
3 دانشیار، گروه روانشناسی تربیتی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.
doi
10.30473/etl.2025.70291.4143چکیده
ضرورت بیش از پیش بازاندیشی دربارة موضوعِ هویت حرفهای معلمان و گذار از رویآوردهای حصراندیشانه پیرامون دغدغه یادگیریهای حرفهای معلمان سبب شده است که در سالهای اخیر تعدادی از محققان تربیتی بر ضرورت توسعة ایدههایی همچون معلم الهامبخش؛ معلم مثبت و معلم مشفق، اصرار ورزند. بر این اساس، محققان در این پژوهش با هدف تلاش برای کمک به تعمیق محتوایی پازل تحولزایی حرفهای در معلمان، توسعة مدلِ مفهومی معلم امن را در اولویت قرار دادند. در این پژوهش، محققان به کمک روش نمونهگیری نظری و از طریقِ مصاحبهای نیمهساختاریافته با ۲۹ نفر از معلمان؛ مشاوران و مدیرانِ مدارس مقطع ابتدایی و دورة اول متوسطة شهر تهران در سال تحصیلی ۱۴۰۲-۱۴۰۱، دادهها را جمعآوری و در رویکرد نظریة برخاسته از دادهها با استفاده از فرایند سهگانة کدگذاری باز؛ کدگذاری انتخابی و کدگذاری نظری، پاسخهای مشارکتکنندگان را تحلیل کردند. در این پژوهش، برای بررسی کیفیت نظریة برخاسته از دادهها، از چهار معیار پیشنهادی گوبا و لینکن استفاده شد. نتایج حاصل از مراحل مختلف کدگذاری شامل ۵۴ مقولة فرعی و ۲۱ مقولة اصلی بود که در قالب عوامل پیشایندی؛ پدیدة محوری؛ عوامل مداخلهگر؛ عوامل زمینهای؛ راهبردها و عوامل پسایندی، نظم یافتند. نتایج این پژوهش نشان داد که مشارکتمندی مسئولانة معلمان در تحولآفرینی حرفهای، به طرز گریزناپذیری، به تحولی کیفی در معناگرهای حیات تحصیلی یادگیرندگان، منجر خواهد شد. بنابراین تعقیب نظاممندِ دغدغة دستیابی به فهمیِ بالغانه دربارة هویت حرفهای معلم به کمک پیشنهاداتی نوآورانه مانند ایدة معلم امن، به طرز غیرقابلانکاری، فهممان را از شناسانندههای هویت تحصیلی یادگیرندگان، به عنوان شهروندان هزارة سوم میلادی، تعمیق میبخشد.
